Загрузка...

AI-разбор доступен после входа

Суть книги, пересказ, главный конфликт, ключевые идеи, вывод, кому полезна, главные темы, персонажи и цитаты можно получить после входа в BookRa.

auto_awesomeПолучить AI-разбор

О книге

Ciesz się klasyką! Miłego czytania!

Дата написания1970-01-01
Язык книгиpl
Возрастное ограничение0+
Жанры
мифы / легенды / эпос

Читать онлайн

Страница 1 из 2

Maria Konopnicka Na jagody

Tuż nad Bugiem, z lewej strony, Stoi wielki bór zielony. Noc go kryje skrzydłem kruczem1, Świt otwiera srebrnym kluczem, A zachodu łuna złota Zatrzaskuje jasne wrota. Nikt wam tego nie opowie, Moje panie i panowie, Jakie tam ogromne drzewa, Ile ptaszyn na nich śpiewa, Jakie kwiatków cudne rody, Jakie modre w strugach wody, Jak dąb w szumach z wichrem gada, Jakie bajki opowiada! Mało komu tam się uda Napatrzyć się na te cuda, Mało kto w wieczornej ciszy Tę borową baśń usłyszy, Mało kogo bór przypuści Do tajemnych swych czeluści, Gdzie się kryją jego dziwy: Świat jak z bajki – a prawdziwy! Długo na to czekać trzeba, Aż się wicher ukoleba2, Aż drożyny mech wygładzi, Aż nas dzięcioł poprowadzi, Aż się w dziuplach pośpią sowy, Aż zadrzemie dziad borowy, Aż obeschną w trawach rosy, Aż utkają dywan wrzosy. Wtedy – niech się co chce dzieje, Dalej, dzieci! Idźmy w knieje!

—–

Żeby tylko, chowaj Boże, Nie napotkać gdzie ślimaka… Jak nic drogę zajść nam może, A to straszny zawadiaka! Płaszcz zwinięty ma na grzbiecie, Różki stawia na widecie3. Wali tego cała rota4: – Raz, dwa, trzy, i marsz, piechota! A nad nimi lecą osy, Grają, trąbią wniebogłosy, Aż się echa w boru gonią… Nie zaczepiaj, bo pod bronią! Zaraz brzęk się ozwie krótki, Do ataku brzęk pobudki, Zaraz idą na bagnety… Utnie która? – Gwałtu, rety! A tam siedzi we fortecy Pająk, co ma krzyż przez plecy I krzyżakiem się nazywa: Bestia sroga a złośliwa! Myślisz – nic, a tu zasadzka: Jak nie chwyci cię znienacka, Jak nie zwiąże w łyka, w sznury, To nie poznasz własnej skóry. I choć nic cię nie zaboli, Wziętyś, bratku, do niewoli! Co krok strachy, co krok trwogi… Z wojskiem ciągną marudery Gąsienice w poprzek drogi; A od głównej gdzieś kwatery Adiutanty złotem świecą, Na motylich skrzydłach lecą, Aż im z czubów idzie para: – Lewo w tył, i – naprzód, wiara! Zanim dojdziem5, zanim staniem6 Pod borowych szumów graniem, Nim na roścież się otworzy Świat borowy, nasz, a boży, Posłuchajcie, jak w poranek Na czernice, na jagody Szedł do boru mały Janek, Jakie w boru miał przygody. Ledwo ranne słonko wstało, Patrzcie tylko, już jest w lesie! Między sosny idzie śmiało, Dwie krobeczki7 w ręku niesie; Kapelusik wziął czerwony, Żeby go się bały wrony, A choć serce mu kołata, Nic nie pyta! Kawał chwata! – Na bok, tarnie8 i wikliny! Dziś są Mamy imieniny: Niespodziankę Mamie zrobię, Jagód zbiorę w krobki obie, Leśna rosa je obmyje, Paprociany liść nakryje. Ciszkiem, chyłkiem po polanie Wrócę, zanim Mama wstanie, No, i będzie niespodzianka: Dar od boru i od Janka! A czy jakie zamówienie9? … Szuka Janek, co ma siły, A tu – żeby na nasienie10! Tak jagódki się pokryły11. Szuka w prawo, szuka w lewo, Między brzozy, między sosny, Wreszcie tam, gdzie ścięte drzewo, Siadł zmęczony i żałosny. Na płacz mu się zbiera prawie… Wtem, gdzie szara ziemi grudka, Tuż przed sobą ujrzy w trawie Brodatego Krasnoludka. Krasnoludek, wszakże wiecie, To najmniejszy człeczek w świecie I nie straszny ani trocha, A nad wszystko dzieci kocha! Krasnoludek różny bywa: Jeden Polny – ode żniwa, Drugi Pszczelny, rządzi ulem, Ten był – Jagodowym królem. Jagodowy król po borze Jak po własnym chodzi dworze, Mech mu leśny łoże ściele, Z wilg i drozdów ma kapelę, Gdzie bądź stąpi – kwiaty, zioła Pochylają wonne czoła, A w największą nawet ciszę Trzcina przed nim się kołysze. Jagodowy król – pan z pana! Szata na nim cudnie tkana, Korony zaś nie używa, Bo za duża jest i krzywa. Lecz i bez niej w jednej chwili Obaj z Jankiem się zmówili. Król zaświstał w orzech pusty. Wnet szastnęło między chrusty12 – Król ma służbę znakomitą, Wiewióreczki z rudą kitą — I w skok chyże jego posły13 Obie krobki14 w bór poniosły. – To i my idźmy za niemi15! — Rzekł do Janka król łaskawie. Idą, a tu czerń na ziemi: Wielkie mrówki pełzną w trawie… Ledwie przeszły, pająk srogi Kosmatymi stąpa nogi16… Zatrwożył się nasz chłopczyna. – Nic się nie bój! – król mu powie. – Włos nie spadnie ci na głowie! To jest dobry starowina, Pierwszy tkacz mojego dworu, Od sajety17 i bisioru18. Ten pas, spojrzyj, srebrno-złoty, Jego właśnie jest roboty… To zaś moje pracowniki19 Stawią mosty i chodniki. Krocie tego mamy, krocie! A wtem cień ich objął chłodem, Weszli w gąszcz, między paprocie, Jaś za królem, a król przodem. Idą, aż tu nowe dziwy! Krzyknął Janek, podniósł głowy: Jako w sadzie stoją śliwy, Tak tu gaj był jagodowy. A jagody wszędzie wiszą, Na szypułkach się kołyszą. A tak każda pełna soku, Że się prawie czerni w oku. Zapatrzył się nasz chłopczyna, A król podparł boki oba: – Tu się państwo me zaczyna: Jakże waści20 się podoba? … I pod wąsem się uśmiecha, A miał wąsy jako strzecha. A wtem nagle się ukaże Dwór królewski. Jak wspaniały! Dach go kryje srebrnobiały, Ślimak trzyma przed nim straże, A żywiczna cienka ściana Świeci słońcem wyzłacana. Przede dworem, jak się godzi, Królewicze stoją młodzi I witają pięknie gościa Oraz ojca Jegomościa. A na każdym kubrak siny21, Jakby z czarnej jagodziny, Jasne oczy zmyte rosą, Krągłe mycki, nogi boso. Macie w całej tu postaci Jagodowych siedmiu braci. Król nie wyrzekł ani słowa, Tylko w róg zatrąbił złoty I wnet dziatwa Jagodowa22 Porwała się do roboty. Co tam krzyku! Co tam śmiechu! Co zabawy i pośpiechu! Na krzewiny, na łodygi Pną się, lezą na wyścigi, Na wyścigi, na wyprzody Najpiękniejsze rwą jagody. I tak prawie w jednej chwili Całą krobkę napełnili, Którą wiewióreczki-posły W skok po czubach drzew przyniosły. – Popłyniemy teraz dalej, Gdzie borówek jest kraina! — Królewicze rzekną mali. — W imię Ojca, Ducha, Syna, Chlust na wodę! Szust po fali! Tęga łódka – drzewna kora, Setny żagiel – liść z jawora… Nie potrzeba nam i wiosła, Sama struga będzie niosła, Nie potrzeba i sternika, Powiedzie nas kaczka dzika! Szumią trzciny, tataraki, Modra ważka cicho leci… Pyta żabka: – Kto tam taki? – Jagodowe płyną dzieci! Poza strugą, poza wodą Jazda wierzchem przez burzany! Cztery konie z stajni wiodą, Każdy rumak zawołany. Dosiadają oklep grzbieta I – hop cwałem! … Heta! Heta! Na bok, trawy i paprocie, Bo stratujem23 wszystko w locie! Umykajcie, tarnie, głogi, Jaszczureczki, na bok z drogi! Leci tętent przez pustosze, Aż się echo niesie w ciszy… Pędzą! Któż by odgadł, proszę, Że wierzchowce – leśne myszy? Co to jeszcze z tego będzie! W Janku aż się śmieje dusza, Ledwie że nie zgubił w pędzie Czerwonego kapelusza. A wtem – prrr! – zakrzykną społem I wstrzymują konie rącze. Patrzą – siedzą panny kołem (Powój się nad nimi plącze). Każda białą sukieneczkę I czerwoną ma czapeczkę, Każda warkoczyki złote, Każda w ręku ma robotę I to samo pilnie czyni, Co i pani Ochmistrzyni. Szastną chłopcy ukłon żwawo, Oczy w lewo, nosy w prawo, Jak przystoi dla honoru Młodzi wychowanej w boru. A najstarszy śmiało powie: – Prezentuję was, panowie: To jest gość nasz, mały Janek, To – pięć panien Borówczanek. I od słowa wnet do słowa Potoczyła się rozmowa! Jako panny są sierotki Na opiece swojej ciotki, Imci pani Borówczyny; Jakie w boru są nowiny, Jak się czyżyk czubi z żoną, Jak jastrzębia powieszono, Co wybierał drozdom dzieci, Jakie dudek stroi psoty, Jak tu miesiąc nocą świeci, Jako pannom promień złoty Powyzłacał nocą włosy, Jak się myją w kroplach rosy, Jak im brzózki suknie tkały, Srebrnej kory dodawały, Jak pończoszki te zielone Na igliwiu są robione, Jak biedronki mód nie znają I w kropeczki suknie mają, Jako jednej pannie Basia, Drugiej Julka, trzeciej Kasia, Czwartej Zosia, piątej Hania, Jak je słowik uczy grania… Wtem kiwnęły wszystkie główki, Piękny dyg – i frr… w borówki. Nie minęła jeszcze chwila Na zegarku u motyla, Nakręconym jak należy, Podług złotej słońca wieży, Kiedy panny już zebrały Słodkich jagód koszyk cały. Wnet dla pani Borówczyny Niosą hamak z pajęczyny I związawszy u lebiody Nuż kołysać się w zawody! Jak zabawa, to zabawa! Choć kto spadnie, miękka trawa. Jagodowi królewicze Poszli z piasku kręcić bicze, Hania gospodarzy z ciotką, Pcha co siły hamak Basia. A zaś Julka, Zosia, Kasia Przyśpiewują piosnkę słodką. Wtem ich ciotki głos doleci: – Panny! Panny! … Dzieci! Dzieci! Pójdźcie podjeść, czym bór darzy, Hania dzisiaj gospodarzy! Biegną; każdy się sadowi, Idzie Hania z ciemną rzęsą. Królewicze Jagodowi Jedzą, aż się uszy trzęsą… Imci pani Borówczyna Niesie półmich wprost z komina, Przy niej służba nieustanna: To ta panna, to ta panna… Śmiech i wrzawa! Lecą głosy: „A sio, osy! A sio, bąki!” A już trawy pełne rosy, Już liliowe dzwonią dzwonki… Zza gór kędyś i zza morza Wieczorowa idzie zorza. Więc się chłopcy porwą z ziemi: – Dziękujemy za gościnę! — Nożętami – szast – bosemi, I wio, na wóz – na drabinę! Parskną konie, zarżą sobie (Garniec owsa miały w żłobie) I wyciągną kłus tak tęgi, Aż lejc trzeszczy i popręgi! Jakby z wiatrem pędzi bryka… Janek trzyma się koszyka, Inni, jako który może, W drabkach24 stoją na rozworze25. Jeszcze nie zabłysły gwiazdy, Jeszcze zachód gra nad borem, Kiedy z tej szalonej jazdy Przed królewskim wytchli26 dworem. Król im przeciw wyszedł stary, Miły uśmiech lśni z oblicza. – A prr… gniady! A prr… kary! Ognia z pakuł! Pif, paf z bicza! Przecknął27 Janek na trzask bata: – Co to było? Jak to było? Znikła króla srebrna chata… Czyżby mu się tylko śniło? Czyżby przespał tyle czasu Na sosnowym pniu wśród lasu? – Gdzież tam! Wszakże jakby żywą Widzi króla brodę siwą, Królewicze na bosaka, Hanię, co ma z róż buziaka, Cztery konie, wóz w drabiny, Czepiec pani Borówczyny, Słyszy śmiechy i okrzyki, Słyszy nawet turkot bryki! A tu wkoło nic – ni śladu… Przypomina Janek sobie… Dziwy, dziwy mu się roją, Ani sposób dojść do ładu… A wtem spojrzy – krobki obie Pełne jagód przy nim stoją. Wrócił, cicho stanął w progu. Mama śpi? – To chwała Bogu! Złotych jaskrów narwał w dzbanek, Kwieciem potrząsł obrus biały. A tuż obok filiżanek Dwie krobeczki jagód stały. Zaś napisał na arkuszu: „Mojej Mamie zdrowia życzę!” Nad tym, pełen animuszu, Wymalował królewicze28, A zaś niżej jak róż wianek Dał pięć panien Borówczanek. Jak się mama ucieszyła, Jak wyborna kawa była, Jak jagody zaraz dano Z miałkim29 cukrem i śmietaną, Jak się wszyscy – starzy, mali, Królewiczom dziwowali. Jak dom cały kręcąc głową Stał przed panien tych obrazem, O tym chyba książkę nową Napiszę wam innym razem!

Страница 1 из 2

Назад12Далее

Вам также может понравиться

Легенды и мифы Древней Греции — обложка книги

Легенды и мифы Древней Греции

Николай Альбертович Кун

Илиада — обложка книги

Илиада

Гомер

Старшая Эдда — обложка книги

Старшая Эдда

Эпосы

Славянские мифы. От Велеса и Мокоши до птицы Сирин и Ивана Купалы — обложка книги

Славянские мифы. От Велеса и Мокоши до птицы Сирин и Ивана Купалы

Александра Леонидовна Баркова

Калевала — обложка книги

Калевала

Владимир Яковлевич Петрухин

Стерегущие золото грифы — обложка книги

Стерегущие золото грифы

Анастасия Перкова

Японские легенды. Оборотень Кицунэ, ведьма Такияша, слово самурая, заклинания, месть и любовь — обложка книги

Японские легенды. Оборотень Кицунэ, ведьма Такияша, слово самурая, заклинания, месть и любовь

Ольга Дубицкая

Суеверия викторианской Англии — обложка книги

Суеверия викторианской Англии

Екатерина Коути

Ночь в номере 103 — обложка книги

Ночь в номере 103

Алиса Аве

Басни — обложка книги

Басни

Лев Николаевич Толстой

Книга вымышленных существ — обложка книги

Книга вымышленных существ

Хорхе Луис Борхес

Греческие и римские мифы. От Трои и Гомера до Пандоры и «Аватара» — обложка книги

Греческие и римские мифы. От Трои и Гомера до Пандоры и «Аватара»

Филипп Матышак

Страница 1 из 51

Назад12…51Далее