Jesień, jesień, aleksandryjska epoka roku, gromadząca w swych ogromnych bibliotekach jałową mądrość 365 dni obiegu słonecznego. O, te poranki starcze, żółte jak pergamin, słodkie od mądrości jak późne wieczory! Te przedpołudnia uśmiechnięte chytrze jak mądre palimpsesty16, wielowarstwowe jak stare pożółkłe księgi! Ach, dzień jesienny, ten stary filut-bibliotekarz, łażący w spełzłym szlafroku po drabinach i kosztujący z konfitur wszystkich wieków i kultur! Każdy krajobraz jest mu jak wstęp do starego romansu. Jakże się świetnie bawi, wypuszczając bohaterów dawnych powieści na spacer pod to zadymione i miodne niebo, w tę mętną i smutną, późną słodycz światła! Jakich nowych przygód dozna Donkiszot w Soplicowie? Jak ułoży się życie Robinsonowi po powrocie do rodzinnego Bolechowa?

W duszne, nieruchome wieczory, złote od zórz, odczytywał nam ojciec wyjątki ze swego manuskryptu. Porywający lot idei pozwalał mu chwilami zapomnieć o groźnej obecności Adeli.

Przyszły ciepłe wiatry mołdawskie, nadciągnęła ta ogromna żółta monotonia, to słodkie, jałowe wianie z południa. Jesień nie chciała się skończyć. Jak bańki mydlane wstawały dni coraz piękniejsze i eteryczniejsze i każdy wydawał się tak do ostatnich granic wyszlachetniony, że każda chwila trwania była cudem przedłużonym nad miarę i niemal bolesnym.

W ciszy tych dni głębokich i pięknych zmieniała się niepostrzeżenie materia listowia, aż pewnego dnia stały drzewa w słomianym ogniu całkiem zdematerializowanych liści, w krasie lekkiej jak wykwit plewy, jak nalot kolorowych confetti17 – wspaniałe pawie i feniksy, które wstrząsnąć się tylko muszą i zatrzepotać, ażeby strącić to świetne, lżejsze od bibułki, wylinione i niepotrzebne już pierze.

1

miazmaty (daw.) – wyziewy rozkładającej się materii organicznej. [przypis edytorski]

Do tyłu

2

delirium – zaburzenia świadomości połączone z halucynacjami. [przypis edytorski]

Do tyłu

3

armada (daw.) – flota wojenna. [przypis edytorski]

Do tyłu

4

butwieć – rozkładać się wskutek oddziaływania powietrza i wilgoci. [przypis edytorski]

Do tyłu

5

werniks – substancja na bazie żywicy, którą pokrywa się powierzchnię obrazu. [przypis edytorski]

Do tyłu

6

kawalkada – poruszająca się razem grupa jeźdźców. [przypis edytorski]

Do tyłu

7

smagły – ciemny, o oliwkowym odcieniu (zazw. o skórze, twarzy itp). [przypis edytorski]

Do tyłu

8

arlekin – postać sprytnego, zakochanego sługi z komedii dell'arte. [przypis edytorski]

Do tyłu

9

akant – roślina ozdobna. [przypis edytorski]

Do tyłu

10

baissa – bessa, spadek wartości akcji. [przypis edytorski]

Do tyłu

11

kuglarstwo – sztuczka. [przypis edytorski]

Do tyłu

12

arangement (z fr.) – układ, sposób zaaranżowania. [przypis edytorski]

Do tyłu

13

fatamorgana – złudzenie optyczne, polegające na przybliżaniu odległych widoków za sprawą różnych współczynników załamania światła w warstwach powietrza o różnej temperaturze. [przypis edytorski]

Do tyłu