Удобнее читать в приложении
AI-разбор доступен после входа
Суть книги, пересказ, главный конфликт, ключевые идеи, вывод, кому полезна, главные темы, персонажи и цитаты можно получить после входа в BookRa.
auto_awesomeПолучить AI-разборО книге
Kandyd to najsłynniejsza powiastka filozoficzna autorstwa Woltera.Niezwykłe przygody tytułowego bohatera, związane z wygnaniem z kraju i podróżami po świecie, są pretekstem do ujawnienia poglądów Woltera – przede wszystkim krytyki Leibnitzowskiego twierdzenia o tym, że żyjemy na najlepszym z możliwych światów.Kandyd to utwór popularyzujący filozofię oświeceniową – krytykujący zabobonność, instytucję Kościoła oraz zastaną filozofię. Wolter przedstawia również wizję idealnego państwa, Eldorado, nieskażonego szkodliwą działalnością człowieka, ale z wysoko rozwiniętą nauką, zwłaszcza w zakresie nauk ścisłych. Filozof propaguje rozumowe podejście do świata, uznaje, że rozum powinien mieć wpływ na moralność, religię i wiarę – uznaje istnienie Boga, ale jako deista odrzuca wizję Jego ingerencji w losy świata. Kandyd był jednym z najbardziej kontrowersyjnych utworów w historii literatury, powieść została umieszczona w Indeksie Ksiąg Zakazanych. Wolter napisał Kandyda w 1759 roku.
Дата написания1970-01-01
Язык книгиpl
Возрастное ограничение0+
Читать онлайн
Страница 1 из 33Kandyd
Od tłumacza
W pierwszej epoce swojej długiej i bogatej twórczości, Wolter1 nie tyle troszczył się o to, aby społeczeństwo reformować i ulepszać, ile aby, w takim jak jest, zająć najpocześniejsze miejsce. Prowadziły wówczas do tego celu trzy drogi: talent, majątek i szlachectwo. Pierwszego ma pod dostatkiem i szafuje nim zręcznie, nie wahając się rozmieniać go w potrzebie na drobną monetę salonowej galanterii i igraszki; drugi osiąga rychło, obracając przezornie schedą ojcowską, wyzyskując koneksje i stosunki, i zdobywając już za młodu podstawy materialne, które mu zapewnią na całe życie niezależność, a nawet bogactwo. Trzeci atut, szlachectwo, nim je później nabędzie za gotówkę, uzurpuje sobie, sposobem naówczas dość powszechnym, zmieniając mieszczańskie nazwisko Arouet na fikcyjno-szlacheckie „de Voltaire”. Uzbrojony tym potrójnym rynsztunkiem, Wolter wchodzi śmiało w najlepsze towarzystwa Paryża i dociera niebawem do sfer najwyższych, aż do dworu. Dowcipem swoim, ciętością epigramu i łatwością wierszowania opłacał Arouet bez trudu prawo obywatelstwa w tym błyszczącym, żądnym wesela i łatwej uciechy światku Regencji; ale ambicje poety sięgały wyżej. Wśród zabaw i rozrywek pracuje nad tragedią w stylu klasycznym Edyp, która, wystawiona w r. 1718, jedna 24-letniemu autorowi laury godnego – zdaniem współczesnych – następcy Corneille'a i Racine'a. Epopeja narodowa, której bohaterem jest najpopularniejszy z królów Francji, Henryk IV – Henriada – opromienia nowym blaskiem imię poety, a w ślad za rozgłosem sypią się i pensje ze szkatuły ks. Orleanu (1718), króla (1722) i królowej (1725). Jedenaście miesięcy spędzonych w więzieniu, w osławionej Bastylii (maj 1717 – kwiecień 1718) za utwór pt. Widziałem, którego nie napisał, oraz za pamflet Puero regnante, którego Wolter istotnie był autorem, uzupełniają obraz życia wziętego literata pierwszej połowy XVIII wieku. Słowem, w latach tych Wolter żyje w upojeniu sławy, blasku, obcowania na równej – na pozór – stopie z najmożniejszymi panami, słowem, tryumfu na całej linii.
Wśród tego mąci życie jego wypadek, który ściąga poetę z obłoków na ziemię. Kawaler de Rohan, z którym miał nieszczęście przemówić się w teatrze, wywołał go z pałacu księcia Sully, gdzie Wolter był na obiedzie, i po prostu kazał oćwiczyć go lokajom, gdy sam kawaler, siedząc w karocy, czuwał nad sumiennym wykonaniem zlecenia. Wolter pieni się w bezsilnej wściekłości tym bardziej, że widzi, iż jego najbliżsi „przyjaciele”, książęta i margrabiowie, uważają całe zajście za przygodę dość zabawną, naturalną i – bez znaczenia. Mimo iż z natury niezbyt rycerski, Wolter chce się bić, domaga się pojedynku; ale rodzina kawalera de Rohan kieruje sprawą inaczej: poeta dostaje się znowuż do Bastylii (1726), skąd po miesiącu wychodzi pod warunkiem, iż uda się na jakiś czas do Anglii. Tym razem Wolter miał wszelkie przyczyny zauważyć, iż nie wszystko jest doskonałe „na tym najlepszym ze światów”.
Przybywa do Anglii dobrze zaopatrzony w czeki i w rekomendacje nawet samego ministerstwa zawstydzonego nieco swą rolą w tej sprawie. Spędza tu półtrzecia roku, chłonąc w siebie atmosferę życia umysłowego Anglii, która dla ówczesnego francuskiego przybysza musiała się wydać rajem wolności osobistej, politycznej i intelektualnej. W ciągu tych lat Wolter buduje silne podstawy własnej kultury duchowej; z ciekawością bada nowe dlań społeczeństwo, jego idee, obyczajowość, instytucje, sekty; zapoznaje się z literaturą angielską, z obcym wówczas zupełnie dla Francji Szekspirem; odnajduje powinowactwo z własną umysłowością w racjonalistycznej filozofii Locke'a; nabiera gruntownego wykształcenia i zamiłowania przyrodniczego, zwłaszcza w nauce fizyki. Rezultatem pobytu są Szkice oraz Listy filozoficzne, które ukazały się najpierw po angielsku (1733), następnie po francusku; zaraz w pierwszym roku (1734) uzyskały pięć wydań, wywołały żywą polemikę i silne zaniepokojenie sfer duchownych i rządowych we Francji. Listy filozoficzne zawierają w zarodku już cały „wolterianizm”.
Mimo formalnego pozwolenia na powrót do Paryża, Wolter uważał za bezpieczniejsze usunąć się nieco z widoku. Osiada niedaleko granicy, w Cirey, w zamku, z którego panią, margrabiną du Châtelet, łączyły go tkliwe stosunki. Lata spędzone w Cirey są dla Woltera latami wytrwałej i owocnej pracy. Wraz z margrabiną, zapamiętałą fizyczką, tłumaczką dzieł Newtona, zagłębia się w nauki przyrodnicze, eksperymentuje. Dla przyjaciółki swej, zmierzonej błahością i nienaukowością historii, takiej jak ją pojmowano wówczas, pisze kapitalne swoje dzieło: Essai sur les moeurs – „Zarys obyczajów” – szeroko zakreśloną i własnym duchem ożywioną kompilację – jak również znakomite, jak na swój czas, prace historyczne: Historię Karola XII oraz Wiek Ludwika XIV (dokończony znacznie później, w czasie pobytu na dworze pruskiego Fryderyka). Wśród tego częste wycieczki w sferę literatury pięknej; żartobliwy i wyuzdany poemacik La Pucelle – parodystyczna historia Dziewicy Orleańskiej – dla nas mało smaczny i zabawny, wówczas cieszący się olbrzymim powodzeniem, mimo iż krążył na razie w odpisach; antyklerykalna tragedia Mahomet, która, chłoszcząc rzekomo fanatyzm muzułmański, mierzy wyraźnie w katolicyzm (Wolter, niby z głupia frant, ofiarował tragedię papieżowi Benedyktowi XIV; papież, nie pozostając dłużny w koncepcie, przyjął dedykację i przesłał autorowi błogosławieństwo); prócz tego inne tragedie, które grywa się w Cirey, w teatrze urządzonym na strychu; wreszcie polemiki, madrygały, korespondencja etc. W owym czasie rozpoczyna się wymiana listów z Fryderykiem pruskim, wówczas jeszcze następcą tronu (nawiasem mówiąc, jeden z mniej apetycznych dokumentów ludzkości), która, przerwana na jakiś czas osobistymi nieporozumieniami, miała się ciągnąć przez całe życie pisarza.
Po dziesięciu latach względnej samotności Wolter zatęsknił za gwarem Paryża. Dzięki poparciu pani de Pompadour odzyskuje łaski dworu. W r. 1743, po świetnym sukcesie tragedii Merope, król wyprawia pisarza w misji dyplomatycznej do króla pruskiego; za powrotem, w zamian za widowisko dworskie sklecone z okazji małżeństwa Delfina, zostaje Wolter szambelanem królewskim i historiografem Francji. W r. 1746, znowuż za poparciem pani de Pompadour, wchodzi do Akademii Francuskiej. W tych latach Wolter znów skłonny był mniemać, iż wszystko na tym świecie toczy się dosyć znośnie; skreślony w owym czasie drobiazg Widzenie Babuka oddycha zadowolonym z siebie i z drugich optymizmem.
W r. 1749 Wolter stracił wierną przyjaciółkę, panią du Châtelet. Margrabina, serdecznie opłakiwana, zmarła wskutek ciąży, której sprawcą okazał się – młody oficer i poeta, Saint-Lambert, ten sam, który był później kochankiem uwielbianej przez Russa2 pani d'Houdetot. Wydarzenie to stało się sensacją Paryża i Europy, a Saint-Lambert, jak głoszą światowi kronikarze, zdobył dzięki niemu ostrogi pisarskie.
Вам также может понравиться
{"page":{"canonicalUrl":"https://bookra.app/books/3OBGQlE2","pageTitle":"Kandyd (Франсуа-Мари Аруэ Вольтер) — полный текст, краткое содержание, анализ и герои","metaDescription":"Полный текст книги «Kandyd». А также краткое содержание, главные мысли, конфликт, темы, персонажи, цитаты и ответы на вопросы.","headingTitle":"«Kandyd». Читать бесплатно онлайн","headingSubtitle":"Франсуа-Мари Аруэ Вольтер","structuredData":[{"@context":"https://schema.org","@type":"BreadcrumbList","@id":"https://bookra.app/books/3OBGQlE2#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"BookRa","item":"https://bookra.app/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"зарубежная старинная литература","item":"https://bookra.app/genre/5215"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Kandyd","item":"https://bookra.app/books/3OBGQlE2"}]},{"@context":"https://schema.org","@type":"WebPage","@id":"https://bookra.app/books/3OBGQlE2","url":"https://bookra.app/books/3OBGQlE2","name":"«Kandyd». Читать бесплатно онлайн","description":"Полный текст книги «Kandyd». А также краткое содержание, главные мысли, конфликт, темы, персонажи, цитаты и ответы на вопросы.","breadcrumb":{"@id":"https://bookra.app/books/3OBGQlE2#breadcrumb"},"mainEntity":{"@id":"https://bookra.app/books/3OBGQlE2#work"},"primaryImageOfPage":{"@type":"ImageObject","url":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-pd-public/content/7e53dff8-1079-11e7-9b47-0cc47a5203ba/thumbs/1200.webp"}},{"@context":"https://schema.org","@type":"Book","@id":"https://bookra.app/books/3OBGQlE2#work","name":"Kandyd","url":"https://bookra.app/books/3OBGQlE2","description":"Kandyd to najsłynniejsza powiastka filozoficzna autorstwa Woltera.Niezwykłe przygody tytułowego bohatera, związane z wygnaniem z kraju i podróżami po świecie, są pretekstem do ujawnienia poglądów Woltera – przede wszystkim krytyki Leibnitzowskiego twierdzenia o tym, że żyjemy na najlepszym z możliwych światów.Kandyd to utwór popularyzujący filozofię oświeceniową – krytykujący zabobonność, instytucję Kościoła oraz zastaną filozofię. Wolter przedstawia również wizję idealnego państwa, Eldorado, nieskażonego szkodliwą działalnością człowieka, ale z wysoko rozwiniętą nauką, zwłaszcza w zakresie nauk ścisłych. Filozof propaguje rozumowe podejście do świata, uznaje, że rozum powinien mieć wpływ na moralność, religię i wiarę – uznaje istnienie Boga, ale jako deista odrzuca wizję Jego ingerencji w losy świata. Kandyd był jednym z najbardziej kontrowersyjnych utworów w historii literatury, powieść została umieszczona w Indeksie Ksiąg Zakazanych. Wolter napisał Kandyda w 1759 roku.","image":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-pd-public/content/7e53dff8-1079-11e7-9b47-0cc47a5203ba/thumbs/1200.webp","inLanguage":"pl","genre":["зарубежная старинная литература","мифы / легенды / эпос"],"keywords":"повести","sameAs":["https://litres.ru/book/volter/kandyd-23552906/"],"author":[{"@type":"Person","@id":"https://bookra.app/author/92819bb1-3ed5-5a19-a8c5-dd05241bc92c#person","name":"Франсуа-Мари Аруэ Вольтер","url":"https://bookra.app/author/92819bb1-3ed5-5a19-a8c5-dd05241bc92c","sameAs":["https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%82%D0%B5%D1%80","https://www.wikidata.org/wiki/Q9068"]}],"about":[{"@type":"Thing","name":"зарубежная старинная литература"},{"@type":"Thing","name":"мифы / легенды / эпос"},{"@type":"Thing","name":"повести"},{"@type":"Thing","name":"чтение онлайн"},{"@type":"Thing","name":"саммари"},{"@type":"Thing","name":"AI-разбор"},{"@type":"Thing","name":"персонажи"},{"@type":"Thing","name":"цитаты"}],"workExample":{"@type":"Book","@id":"https://bookra.app/books/3OBGQlE2#edition","url":"https://bookra.app/books/3OBGQlE2","bookFormat":"https://schema.org/EBook","inLanguage":"pl","sameAs":["https://litres.ru/book/volter/kandyd-23552906/"],"isAccessibleForFree":true,"potentialAction":{"@type":"ReadAction","name":"Читать бесплатно онлайн «Kandyd»","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://bookra.app/books/3OBGQlE2","actionPlatform":["https://schema.org/DesktopWebPlatform"]},"expectsAcceptanceOf":{"@type":"Offer","category":"nologinrequired"}}}}],"book":{"idCatalog":763620,"shortId":"3OBGQlE2","title":"Kandyd","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-pd-public/content/7e53dff8-1079-11e7-9b47-0cc47a5203ba/thumbs/1200.webp","annotationText":"Kandyd to najsłynniejsza powiastka filozoficzna autorstwa Woltera.Niezwykłe przygody tytułowego bohatera, związane z wygnaniem z kraju i podróżami po świecie, są pretekstem do ujawnienia poglądów Woltera – przede wszystkim krytyki Leibnitzowskiego twierdzenia o tym, że żyjemy na najlepszym z możliwych światów.Kandyd to utwór popularyzujący filozofię oświeceniową – krytykujący zabobonność, instytucję Kościoła oraz zastaną filozofię. Wolter przedstawia również wizję idealnego państwa, Eldorado, nieskażonego szkodliwą działalnością człowieka, ale z wysoko rozwiniętą nauką, zwłaszcza w zakresie nauk ścisłych. Filozof propaguje rozumowe podejście do świata, uznaje, że rozum powinien mieć wpływ na moralność, religię i wiarę – uznaje istnienie Boga, ale jako deista odrzuca wizję Jego ingerencji w losy świata. Kandyd był jednym z najbardziej kontrowersyjnych utworów w historii literatury, powieść została umieszczona w Indeksie Ksiąg Zakazanych. Wolter napisał Kandyda w 1759 roku.","catalogType":"PUBLIC_DOMAIN","catalogTypeLabel":"Общественное достояние","authorLine":"Франсуа-Мари Аруэ Вольтер","authors":[{"id":"92819bb1-3ed5-5a19-a8c5-dd05241bc92c","displayName":"Франсуа-Мари Аруэ Вольтер","protectedUrl":"/author/92819bb1-3ed5-5a19-a8c5-dd05241bc92c","wikipediaUrl":"https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%82%D0%B5%D1%80","wikidataUrl":"https://www.wikidata.org/wiki/Q9068"}],"genres":[{"id":5215,"title":"зарубежная старинная литература","token":null,"publicUrl":"https://bookra.app/genre/5215"},{"id":5299,"title":"мифы / легенды / эпос","token":null,"publicUrl":"https://bookra.app/genre/5299"}],"keywords":["повести"],"facts":[{"key":"dateWritten","label":"Дата написания","value":"1970-01-01"},{"key":"bookLanguage","label":"Язык книги","value":"pl"},{"key":"adult","label":"Возрастное ограничение","value":"0+"}],"seoSections":[],"authorSummary":null,"hasArtifacts":false,"canReadInApp":true,"readUrl":"https://web.bookra.app/?startapp=r_763620","artifactsUrl":"https://web.bookra.app/?startapp=b_763620","readCtaLabel":"Читать бесплатно","artifactsCtaLabel":"AI-разбор","appReadLinks":{"tg":"https://t.me/bookra_lib_bot/BookRa?startapp=r_763620","vk":"https://vk.com/app54470698#startapp=r_763620","max":"https://max.ru/id7751370047_bot?startapp=r_763620","web":"https://web.bookra.app/?startapp=r_763620"},"appAnalysisLinks":{"tg":"https://t.me/bookra_lib_bot/BookRa?startapp=b_763620","vk":"https://vk.com/app54470698#startapp=b_763620","max":"https://max.ru/id7751370047_bot?startapp=b_763620","web":"https://web.bookra.app/?startapp=b_763620"},"guestReaderUrl":"/books/3OBGQlE2#reader-content","authorCtaLabel":"Все книги автора","authorProtectedUrl":"/author/92819bb1-3ed5-5a19-a8c5-dd05241bc92c","readersCount":0,"adultLabel":"0+","yearLabel":null,"datePublished":null,"publisherLabel":null,"isbn":null,"oclc":null,"lccn":null,"partnerUrl":null,"accessNote":"Полный текст книги и AI-разбор откроются на защищенных страницах BookRa после входа."},"reader":{"page":1,"totalPages":33,"hasPrev":false,"hasNext":true,"prevPageUrl":null,"nextPageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=2#reader-content","progressLabel":"Страница 1 из 33","sections":[{"id":"content0:0","kind":"heading","text":"Kandyd"},{"id":"content0:1","kind":"heading","text":"Od tłumacza"},{"id":"content0:2","kind":"paragraph","text":"W pierwszej epoce swojej długiej i bogatej twórczości, Wolter1 nie tyle troszczył się o to, aby społeczeństwo reformować i ulepszać, ile aby, w takim jak jest, zająć najpocześniejsze miejsce. Prowadziły wówczas do tego celu trzy drogi: talent, majątek i szlachectwo. Pierwszego ma pod dostatkiem i szafuje nim zręcznie, nie wahając się rozmieniać go w potrzebie na drobną monetę salonowej galanterii i igraszki; drugi osiąga rychło, obracając przezornie schedą ojcowską, wyzyskując koneksje i stosunki, i zdobywając już za młodu podstawy materialne, które mu zapewnią na całe życie niezależność, a nawet bogactwo. Trzeci atut, szlachectwo, nim je później nabędzie za gotówkę, uzurpuje sobie, sposobem naówczas dość powszechnym, zmieniając mieszczańskie nazwisko Arouet na fikcyjno-szlacheckie „de Voltaire”. Uzbrojony tym potrójnym rynsztunkiem, Wolter wchodzi śmiało w najlepsze towarzystwa Paryża i dociera niebawem do sfer najwyższych, aż do dworu. Dowcipem swoim, ciętością epigramu i łatwością wierszowania opłacał Arouet bez trudu prawo obywatelstwa w tym błyszczącym, żądnym wesela i łatwej uciechy światku Regencji; ale ambicje poety sięgały wyżej. Wśród zabaw i rozrywek pracuje nad tragedią w stylu klasycznym Edyp, która, wystawiona w r. 1718, jedna 24-letniemu autorowi laury godnego – zdaniem współczesnych – następcy Corneille'a i Racine'a. Epopeja narodowa, której bohaterem jest najpopularniejszy z królów Francji, Henryk IV – Henriada – opromienia nowym blaskiem imię poety, a w ślad za rozgłosem sypią się i pensje ze szkatuły ks. Orleanu (1718), króla (1722) i królowej (1725). Jedenaście miesięcy spędzonych w więzieniu, w osławionej Bastylii (maj 1717 – kwiecień 1718) za utwór pt. Widziałem, którego nie napisał, oraz za pamflet Puero regnante, którego Wolter istotnie był autorem, uzupełniają obraz życia wziętego literata pierwszej połowy XVIII wieku. Słowem, w latach tych Wolter żyje w upojeniu sławy, blasku, obcowania na równej – na pozór – stopie z najmożniejszymi panami, słowem, tryumfu na całej linii."},{"id":"content0:3","kind":"paragraph","text":"Wśród tego mąci życie jego wypadek, który ściąga poetę z obłoków na ziemię. Kawaler de Rohan, z którym miał nieszczęście przemówić się w teatrze, wywołał go z pałacu księcia Sully, gdzie Wolter był na obiedzie, i po prostu kazał oćwiczyć go lokajom, gdy sam kawaler, siedząc w karocy, czuwał nad sumiennym wykonaniem zlecenia. Wolter pieni się w bezsilnej wściekłości tym bardziej, że widzi, iż jego najbliżsi „przyjaciele”, książęta i margrabiowie, uważają całe zajście za przygodę dość zabawną, naturalną i – bez znaczenia. Mimo iż z natury niezbyt rycerski, Wolter chce się bić, domaga się pojedynku; ale rodzina kawalera de Rohan kieruje sprawą inaczej: poeta dostaje się znowuż do Bastylii (1726), skąd po miesiącu wychodzi pod warunkiem, iż uda się na jakiś czas do Anglii. Tym razem Wolter miał wszelkie przyczyny zauważyć, iż nie wszystko jest doskonałe „na tym najlepszym ze światów”."},{"id":"content0:4","kind":"paragraph","text":"Przybywa do Anglii dobrze zaopatrzony w czeki i w rekomendacje nawet samego ministerstwa zawstydzonego nieco swą rolą w tej sprawie. Spędza tu półtrzecia roku, chłonąc w siebie atmosferę życia umysłowego Anglii, która dla ówczesnego francuskiego przybysza musiała się wydać rajem wolności osobistej, politycznej i intelektualnej. W ciągu tych lat Wolter buduje silne podstawy własnej kultury duchowej; z ciekawością bada nowe dlań społeczeństwo, jego idee, obyczajowość, instytucje, sekty; zapoznaje się z literaturą angielską, z obcym wówczas zupełnie dla Francji Szekspirem; odnajduje powinowactwo z własną umysłowością w racjonalistycznej filozofii Locke'a; nabiera gruntownego wykształcenia i zamiłowania przyrodniczego, zwłaszcza w nauce fizyki. Rezultatem pobytu są Szkice oraz Listy filozoficzne, które ukazały się najpierw po angielsku (1733), następnie po francusku; zaraz w pierwszym roku (1734) uzyskały pięć wydań, wywołały żywą polemikę i silne zaniepokojenie sfer duchownych i rządowych we Francji. Listy filozoficzne zawierają w zarodku już cały „wolterianizm”."},{"id":"content0:5","kind":"paragraph","text":"Mimo formalnego pozwolenia na powrót do Paryża, Wolter uważał za bezpieczniejsze usunąć się nieco z widoku. Osiada niedaleko granicy, w Cirey, w zamku, z którego panią, margrabiną du Châtelet, łączyły go tkliwe stosunki. Lata spędzone w Cirey są dla Woltera latami wytrwałej i owocnej pracy. Wraz z margrabiną, zapamiętałą fizyczką, tłumaczką dzieł Newtona, zagłębia się w nauki przyrodnicze, eksperymentuje. Dla przyjaciółki swej, zmierzonej błahością i nienaukowością historii, takiej jak ją pojmowano wówczas, pisze kapitalne swoje dzieło: Essai sur les moeurs – „Zarys obyczajów” – szeroko zakreśloną i własnym duchem ożywioną kompilację – jak również znakomite, jak na swój czas, prace historyczne: Historię Karola XII oraz Wiek Ludwika XIV (dokończony znacznie później, w czasie pobytu na dworze pruskiego Fryderyka). Wśród tego częste wycieczki w sferę literatury pięknej; żartobliwy i wyuzdany poemacik La Pucelle – parodystyczna historia Dziewicy Orleańskiej – dla nas mało smaczny i zabawny, wówczas cieszący się olbrzymim powodzeniem, mimo iż krążył na razie w odpisach; antyklerykalna tragedia Mahomet, która, chłoszcząc rzekomo fanatyzm muzułmański, mierzy wyraźnie w katolicyzm (Wolter, niby z głupia frant, ofiarował tragedię papieżowi Benedyktowi XIV; papież, nie pozostając dłużny w koncepcie, przyjął dedykację i przesłał autorowi błogosławieństwo); prócz tego inne tragedie, które grywa się w Cirey, w teatrze urządzonym na strychu; wreszcie polemiki, madrygały, korespondencja etc. W owym czasie rozpoczyna się wymiana listów z Fryderykiem pruskim, wówczas jeszcze następcą tronu (nawiasem mówiąc, jeden z mniej apetycznych dokumentów ludzkości), która, przerwana na jakiś czas osobistymi nieporozumieniami, miała się ciągnąć przez całe życie pisarza."},{"id":"content0:6","kind":"paragraph","text":"Po dziesięciu latach względnej samotności Wolter zatęsknił za gwarem Paryża. Dzięki poparciu pani de Pompadour odzyskuje łaski dworu. W r. 1743, po świetnym sukcesie tragedii Merope, król wyprawia pisarza w misji dyplomatycznej do króla pruskiego; za powrotem, w zamian za widowisko dworskie sklecone z okazji małżeństwa Delfina, zostaje Wolter szambelanem królewskim i historiografem Francji. W r. 1746, znowuż za poparciem pani de Pompadour, wchodzi do Akademii Francuskiej. W tych latach Wolter znów skłonny był mniemać, iż wszystko na tym świecie toczy się dosyć znośnie; skreślony w owym czasie drobiazg Widzenie Babuka oddycha zadowolonym z siebie i z drugich optymizmem."},{"id":"content0:7","kind":"paragraph","text":"W r. 1749 Wolter stracił wierną przyjaciółkę, panią du Châtelet. Margrabina, serdecznie opłakiwana, zmarła wskutek ciąży, której sprawcą okazał się – młody oficer i poeta, Saint-Lambert, ten sam, który był później kochankiem uwielbianej przez Russa2 pani d'Houdetot. Wydarzenie to stało się sensacją Paryża i Europy, a Saint-Lambert, jak głoszą światowi kronikarze, zdobył dzięki niemu ostrogi pisarskie."}],"toc":[{"id":"content0:0:1","label":"Kandyd","page":1,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2#reader-content"},{"id":"content0:1:1","label":"Od tłumacza","page":1,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2#reader-content"},{"id":"content1:0:3","label":"Jak Kandyd chował się w pięknym zamku i jak go stamtąd wygnano","page":3,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=3#reader-content"},{"id":"content1:9:4","label":"Jak Kandyd dostał się między Bułgarów","page":4,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=4#reader-content"},{"id":"content1:29:5","label":"Jak Kandyd umknął z armii Bułgarów i co mu się przytrafiło","page":5,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=5#reader-content"},{"id":"content2:0:5","label":"Jak Kandyd spotkał swego dawnego mistrza filozofii, doktora Panglossa, i co z tego wynikło","page":5,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=5#reader-content"},{"id":"content2:24:6","label":"Burza, rozbicie, trzęsienie ziemi, jako też inne przygody doktora Panglossa, Kandyda i anabaptysty Jakuba","page":6,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=6#reader-content"},{"id":"content3:0:7","label":"Jak uczyniono piękne autodafé21, aby zapobiec trzęsieniom ziemi i jak Kandydowi wychłostano zadek","page":7,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=7#reader-content"},{"id":"content3:6:7","label":"Jak pewna staruszka zaopiekowała się Kandydem i jak odnalazł przedmiot swego kochania","page":7,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=7#reader-content"},{"id":"content3:28:8","label":"Historia Kunegundy","page":8,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=8#reader-content"},{"id":"content4:0:9","label":"Co się przytrafiło Kunegundzie, Kandydowi, Wielkiemu Inkwizytorowi oraz Żydowinowi","page":9,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=9#reader-content"},{"id":"content4:14:9","label":"O tym, w jakiej niedoli Kandyd, Kunegunda i stara przybyli do Kadyksu i jak wsiedli na okręt","page":9,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=9#reader-content"},{"id":"content4:32:10","label":"Historia starej","page":10,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=10#reader-content"},{"id":"content5:0:11","label":"Dalszy ciąg nieszczęść staruszki","page":11,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=11#reader-content"},{"id":"content5:19:12","label":"Jako Kandyd musiał się rozstać z piękną Kunegundą i ze staruszką","page":12,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=12#reader-content"},{"id":"content6:0:12","label":"Jakie przyjęcie znaleźli Kandyd i Kakambo u ojców jezuitów w Paragwaju","page":12,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=12#reader-content"},{"id":"content6:33:13","label":"Jako Kandyd zabił brata Kunegundy","page":13,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=13#reader-content"},{"id":"content7:0:14","label":"Co przygodziło się wędrowcom z dwoma dziewczętami, dwiema małpami oraz dzikim plemieniem noszącym miano Uszaków","page":14,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=14#reader-content"},{"id":"content7:25:15","label":"Jako Kandyd i jego sługa przybyli do kraju Eldorado37 i co tam ujrzeli","page":15,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=15#reader-content"},{"id":"content8:0:16","label":"Co ujrzeli w krainie Eldorado","page":16,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=16#reader-content"},{"id":"content9:0:17","label":"Co im się zdarzyło w Surinam i w jaki sposób Kandyd zawarł znajomość z Marcinem","page":17,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=17#reader-content"},{"id":"content10:0:19","label":"Co się zdarzyło Kandydowi i Marcinowi na morzu","page":19,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=19#reader-content"},{"id":"content10:20:19","label":"Kandyd i Marcin zbliżają się do wybrzeży Francji i rozprawiają","page":19,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=19#reader-content"},{"id":"content10:40:20","label":"Co się zdarzyło Kandydowi i Marcinowi we Francji","page":20,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=20#reader-content"},{"id":"content11:0:23","label":"Jak Kandyd i Marcin przybijają do brzegów Anglii i co tam widzą","page":23,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=23#reader-content"},{"id":"content11:16:23","label":"O Pakicie i bracie Żyrofli","page":23,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=23#reader-content"},{"id":"content12:0:24","label":"Wizyta u pana Prokuranta, szlachcica weneckiego","page":24,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=24#reader-content"},{"id":"content13:0:26","label":"Jak Kandyd i Marcin spożyli wieczerzę z sześcioma cudzoziemcami i kim byli owi cudzoziemcy","page":26,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=26#reader-content"},{"id":"content13:37:27","label":"Podróż Kandyda do Konstantynopola","page":27,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=27#reader-content"},{"id":"content14:0:28","label":"Co zdarzyło się Kandydowi, Kunegundzie, Panglossowi, Marcinowi etc","page":28,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=28#reader-content"},{"id":"content14:8:29","label":"Jak Kandyd odnalazł Kunegundę i staruszkę","page":29,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=29#reader-content"},{"id":"content14:16:29","label":"Zakończenie","page":29,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=29#reader-content"},{"id":"contentnotes0:0:30","label":"1","page":30,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=30#reader-content"},{"id":"contentnotes0:3:30","label":"2","page":30,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=30#reader-content"},{"id":"contentnotes0:6:30","label":"3","page":30,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=30#reader-content"},{"id":"contentnotes0:9:31","label":"4","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:12:31","label":"5","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:15:31","label":"6","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:18:31","label":"7","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:21:31","label":"8","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:24:31","label":"9","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:27:31","label":"10","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:30:31","label":"11","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:33:31","label":"12","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:36:31","label":"13","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:39:31","label":"14","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:42:31","label":"15","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:45:31","label":"16","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:48:31","label":"17","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:51:31","label":"18","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:54:31","label":"19","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:57:31","label":"20","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:60:31","label":"21","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:63:31","label":"22","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:66:31","label":"23","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:69:31","label":"24","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:72:31","label":"25","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:75:31","label":"26","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:78:31","label":"27","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:81:31","label":"28","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:84:31","label":"29","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:87:31","label":"30","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:90:31","label":"31","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:93:32","label":"32","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:96:32","label":"33","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:99:32","label":"34","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:102:32","label":"35","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:105:32","label":"36","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:108:32","label":"37","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:111:32","label":"38","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:114:32","label":"39","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:117:32","label":"40","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:120:32","label":"41","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:123:32","label":"42","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:126:32","label":"43","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:129:32","label":"44","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:132:32","label":"45","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:135:32","label":"46","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:138:32","label":"47","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:141:32","label":"48","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:144:32","label":"49","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:147:32","label":"50","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:150:32","label":"51","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:153:32","label":"52","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:156:32","label":"53","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:159:32","label":"54","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:162:32","label":"55","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:165:32","label":"56","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:168:32","label":"57","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:171:32","label":"58","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:174:32","label":"59","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:177:32","label":"60","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:180:33","label":"61","page":33,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=33#reader-content"},{"id":"contentnotes0:183:33","label":"62","page":33,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=33#reader-content"},{"id":"contentnotes0:186:33","label":"63","page":33,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=33#reader-content"}]},"similarBooks":[{"idCatalog":761289,"shortId":"4232LuKZ","title":"Илиада","authorLine":"Гомер, Викентий Викентьевич Вересаев","primaryAuthorId":"f42e8550-2a81-102a-9ae1-2dfe723fe7c7","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-pd-public/content/2a2124c6-0958-11e4-824d-0025905a06ea/thumbs/400.webp","publicUrl":"https://bookra.app/books/4232LuKZ"},{"idCatalog":792013,"shortId":"1ZwKvyVT","title":"Басни","authorLine":"Лев Николаевич Толстой, Эзоп, М. Калинин","primaryAuthorId":"69f09542-2a81-102a-9ae1-2dfe723fe7c7","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-pd-public/content/ccc2718d-c527-5cdb-8b77-fdc2f13b4fa3/thumbs/400.webp","publicUrl":"https://bookra.app/books/1ZwKvyVT"},{"idCatalog":758856,"shortId":"1vmPdfE2","title":"Сказание о Ёсицунэ","authorLine":"Аркадий Натанович Стругацкий, Тосиаки Накадзава, Утагава Хиросигэ, Тамамура Ёсинори, Кацусика Хокусай, Неизвестный автор","primaryAuthorId":"43173e63-2a81-102a-9ae1-2dfe723fe7c7","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-litres-public/content/5683a32d-23eb-11f1-a964-ac1f6b0b2fde/thumbs/400.webp","publicUrl":"https://bookra.app/books/1vmPdfE2"},{"idCatalog":265223,"shortId":"2A2Sg4cH","title":"Скандинавские мифы для детей","authorLine":"Маттео Пинчелли, Алекс Фрайт, Луи Стоуэлл, Елена Даниловна Богатыренко","primaryAuthorId":"620b074c-e415-11e8-aa6b-0cc47a520474","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-litres-public/content/e1d908a1-3dc8-11e9-aa5d-0cc47a5f137d/thumbs/400.webp","publicUrl":"https://bookra.app/books/2A2Sg4cH"},{"idCatalog":600655,"shortId":"2fU4sq2f","title":"Записки о поисках духов","authorLine":"Лев Николаевич Меньшиков, Гань Бао","primaryAuthorId":"4e036549-1455-11e8-a22f-0cc47a5454c6","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-litres-public/content/df2ed84a-74d5-11ef-8ce3-0cc47af30fe4/thumbs/400.webp","publicUrl":"https://bookra.app/books/2fU4sq2f"},{"idCatalog":60340,"shortId":"2bXVBb6o","title":"Мифы и легенды Греции и Рима","authorLine":"Эдит Гамильтон, Л. А. Игоревский","primaryAuthorId":"75b1416f-7dab-11e0-9959-47117d41cf4b","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-litres-public/content/89fd37ea-7dab-11e0-9959-47117d41cf4b/thumbs/400.webp","publicUrl":"https://bookra.app/books/2bXVBb6o"},{"idCatalog":188640,"shortId":"1Nov0ZBe","title":"Призраки и чудеса в старинных японских сказаниях. Кайданы","authorLine":"Ольга Анатольевна Павловская, Лафкадио Хирн","primaryAuthorId":"3f36933e-79ae-11e0-9959-47117d41cf4b","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-litres-public/content/831bf7d2-bbea-11e7-8fe4-0cc47a5453d6/thumbs/400.webp","publicUrl":"https://bookra.app/books/1Nov0ZBe"},{"idCatalog":200759,"shortId":"1J4mpMeX","title":"Шамбала","authorLine":"Людмила Васильевна Шапошникова, Николай Константинович Рерих, Э. В. Стороженко","primaryAuthorId":"e45696cf-def0-11e4-8f35-0025905a06ea","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-litres-public/content/27c8265d-0f21-11e8-b16e-0cc47a520424/thumbs/400.webp","publicUrl":"https://bookra.app/books/1J4mpMeX"},{"idCatalog":630276,"shortId":"1cmYJ1uE","title":"Кельтские мифы","authorLine":"Эпосы, легенды и сказания, Людмила И. Володарская","primaryAuthorId":"6266f9a6-f3a7-102a-9d2a-1f07c3bd69d8","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-litres-public/content/51056606-e267-11ef-8ce3-0cc47af30fe4/thumbs/400.webp","publicUrl":"https://bookra.app/books/1cmYJ1uE"},{"idCatalog":60343,"shortId":"2zpo7kmj","title":"Мифы Северной Европы","authorLine":"Хелен Гербер, Г. Г. Петрова","primaryAuthorId":"254eece9-7dad-11e0-9959-47117d41cf4b","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-litres-public/content/5e69ff91-7dae-11e0-9959-47117d41cf4b/thumbs/400.webp","publicUrl":"https://bookra.app/books/2zpo7kmj"},{"idCatalog":60403,"shortId":"3UUcnUO9","title":"Мифы и легенды Японии","authorLine":"Хэдленд Дэвис, О. Д. Сидорова","primaryAuthorId":"2fcb0719-7f8d-11e0-9959-47117d41cf4b","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-litres-public/content/54a67d94-7f8d-11e0-9959-47117d41cf4b/thumbs/400.webp","publicUrl":"https://bookra.app/books/3UUcnUO9"},{"idCatalog":576003,"shortId":"3jMWnM9t","title":"Волшебные и страшные мифы леса. От феникса до Иггдрасиля","authorLine":"Марга Биацци, Якопо Сильвестре, Федор В. Каузов","primaryAuthorId":"e3810fe3-8413-11ee-8496-0cc47af30fe4","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-litres-public/content/1e4c3e34-25dd-43b7-8840-3f95c9817672/thumbs/400.webp","publicUrl":"https://bookra.app/books/3jMWnM9t"}],"similarBooksPagination":{"page":1,"pageSize":12,"totalItems":61,"totalPages":6,"hasPrev":false,"hasNext":true}},"notFound":false}