Читать бесплатно онлайн

Ирон фæндыр

Автор Коста Леванович Хетагуров

12+

personВсе книги автора

Удобнее читать в приложении

Читать в Telegram Читать в MAX Читать в VK Читать в WEB

menu_bookЧитать здесь

AI-разбор доступен после входа

Суть книги, пересказ, главный конфликт, ключевые идеи, вывод, кому полезна, главные темы, персонажи и цитаты можно получить после входа в BookRa.

auto_awesomeПолучить AI-разбор

О книге

Коста Хетагуров считается основоположником литературного осетинского языка. В 1899 году он выпустил поэтический сборник «Осетинская лира», в котором, среди прочего, были впервые опубликованы стихи для детей на осетинском языке.

Дата написания1970-01-01

Язык книгиru

Возрастное ограничение12+

Жанры

стихи и поэзия литература 19 века

Читать онлайн

Страница 7 из 8

Лæскъдзæрæн Аргъау

Раджы уæйыгмæ лæскъдзæрæн Иу мæгуыр лæг цард. Нал уыд мæгуыр лæг йæ сæрæн, Удхарæй йæм мард. Адæммæ кæм нæу фыд-зæрдæ Иуцæстон сæтой! — Хоры къутуйау йæ тæнтæ, Бинаг был – кæфой. Фос цæуæт кæнын нæ уагъта, — Алыбон хæргæ! — – Цæй-ма, – лæг ын иу хатт загъта, — Ахицæн мæ кæ! – Хорз, мæ хур, кæд дæ нæ фæнды, — Цу! Дæ фæндаг раст!.. Лæскъдзæрæг дæр ма кæм уæнды, Уромы йæ маст. Кусы та… Хуыцау æй зоны, Цас ма йæм фæци… Атъæпп уа, цы фыййау хоны Амондджын йæхи! Махон дзы йе сæфт ыссардта, — Байсысти йæ туг! Иубон хизæнæй æртардта Йе фсæст фосы дзуг. Уæйыг дæр кæцæйдæр ссыди, — Артау сыгъд йæ сæр, Къæхтыл ма тыххæй хæцыди, — Банызта кæмдæр! Дзурын ма зынæй фæразы… Бухъхъытæгæнгæ, Загъдæмхæст фыййауæй хъазы: – Хорз лæг дæ, бæргæ, — Дзуры йæм, – фæлæ кæд уарæм, Уæд дзæбæх, нывыл. Туг кæрæдзийæ нæ дарæм, Байхъус мæм чысыл! Алырдæм дæр æй куы барай, Ай нæ хуыздæр хос: Кæд ды дзырд мæ дзырдмæ ссарай, — Дæу фæуæд мæ фос! Науæд фосæй дæр æнæ хай, Хизгæ дæр лæвар…. — Хорз, – зæгъы, – уæдæ цы зæгъай! Хорз, фæуæд дæ бар! Уæйыг бахудти фырцинæй… – Иу, уæдæ, мæ хур! – Иу – Хуыцау! Хуыцауы динæй Арвмæ хауы дур. – Кæд дыууæ, дыууæ та? – загъта. – Сау дыууæ цæстæй Хорз фыййау дзæгъæл нæ уагъта Иу дæ нæлфыстæй – Кæд æртæ, æртæ цы давы? – Фынг æртæкъахыг Уазæгæн йæ фæллад сафы, Зианджынæн – йæ хъыг. – Уæд цыппар та дын цы сидынц? – Кæд цыппар фырты Афæдзæн йæ куыст æрвитынц, — Базон-ма цæ ды! – Фондзæн та дæм дзуапп бæргæ нæй! – Фондз фырты мæн дæр Хизынц хин æмæ кæлæнæй, — Чи цæ у хуыздæр? – Кæд æхсæз – сæ сæр мæ дзырдтæн? – Æз æхсæз хатты Фос байуарынмæ бæллыддæн, Не сразы дæ ды! – Дзырд кæддæриддæр дзырд сайы, — Авдæн исты зæгъ! – Авд сæры уæйыгыл зайы, Зондæй та – къæдзæх! – Цæй-ма, цæй, уæдæ мын астæн Исты дзуапп ыссар! – Аст азы дæ фосмæ кастæн, Айс цæ ныр, – хæлар!.. – Барæй дæм лæмæгъ лæууыддæн. — Фараст та цы уыд? – Фарæстæмы ам нæ уыддæн, Ахæтын мæ хъуыд… – Ох – хай! Демæ æз нæ фæдæн, Радзур-ма, лæгау!.. – Терк-Турчы бæстæ – мæ хæтæн, М 'амæддаг – рæгъау… – Денджыз дæр ма лæг кæм ласы! Цавæр уыд дæ бæх? – Мæн къуылых дзынга фæразы, Гъе-ри-гъа, дзæбæх! – Хорз бæх уыд, кæд байсыст сæрды Денджызæн йæ дон! – Цæргæсæн нæ уыд йæ сæрты Атæхын йæ бон. – Иуæй-иу лæппын цæргæсы Карчы цъиу бырсы… – Карчы цъиу бæргæ нæ хæссы Галы мард пыхсы! – Ма кæ, ма, мысты йас рæуæд Афтæ уæззау нæу! – Мысты уæныл ма æрлæууæд Даредзанты хъæу! – Иу кæркдон хъæуыл нымайы Къулыбадæгус!.. – Ау, кæркдоныл ма фæллайы Иу зылдæн тæрхъус?!. – Ох-хай, гъе! тæрхъус-лæппыныл Афтæ ма бахуд!.. – Уастæн, баззайой йæ быныл Даргъ кæрц æмæ худ, Уастæн, ма стæфса сæ хъармæй Гас нæртон зымæг, Чи цæ сарæзта йæ цармæй, Нарты Уырызмæг! – Нартæ се мгæрон куыд уадзынц Ахæм къаннæджы? – Раст йæ уæлфадæй куы уасынц Авд нæл хæрæджы, Уый цын уæд сæ хъæр нæ хъусы, Ахæм къаннæг у! – Ау! æмæ цы диссаг у, цы, Кæд къуырма лæг у?!. – Авд хохы фæстæ мæгатæ Хос куы фæкæрдынц, Авд дæлдзæхы бын дзынгатæ Снæр куы фæцæгъдынц, Адæмæн цæ уæд фæдзуры Уыцы лæг ныр дæр… Кæд мæнгæй зæгъын, – мæ цуры Цавддур фест ды дæр! Йе лгъыст уæйыгыл æрцыди: Раст йæ хуызæн дур Комхæлиуæй хъен лæууыди Лæскъдзæрæджы цур. Фервæзт лæг… Иæ фос æртардта.. Ис æм ныр йæ фаг… Абон дзы мæнæн дæр радта Иу нард кусæрттаг. Уымæй æз куыд дæн æнæ хай, Афтæ мын ды дæр Фосджынæй æмæ дзæбæхæй Се 'рцыдмæ фæцæр!..

Гино

Гино, гино, гис! Иу гæды нæм ис, Хъарм фæлмæн кæрц дары, Къонайыл хуыссы, Аргъæуттæ мысы, Хъал зæрдæйæ зары…

Скъолайы лæппу

– Кæй фырт дæ? – Толайы. – Кæм уыддæ? – Скъолайы, Алыбон дæр дзы вæййын. Фæкæсын А – бе – тæ, Фæфыссын Бе – ве – тæ, Ахуыркæнынмæ бæллын.

Фыдуаг

О, цъиусур, Ма мæм дзур! О, рувас, Ма мæм уас! — Хуысгæ ма кæнын. О, цæргæс, Ма мæм кæс! О,тæрхъус, Мамæмхъус! — Кæрдзыныл кæуын!

Кæмæн цы

Алы куыстæн – рад. Дзидзидайæн – мад. Хорз фыййауæн – фос; Бирæ фосæн – хос. Хоры кæндæн – зад, Хоры хæрдæн – кад. Сонт рæдыдæн – барст; Хорз зæрдæйæн – уарзт. Рагон мастæн – тад; Загъдкъахæгæн – над. Магусайæн – цæф; Цырд лæппуйæн – кæф!..

Уасæг

О, уасæг, уасæг, Сызгъæрин къоппа! О, уасæг, уасæг, Сырхзæлдаг боцъо! Куыд раджы фестыс, Куыд хъæрæй зарыс? Нæ буц лæппуйы Хуыссын нæ уадзыс!

Лæгау

Фест райсомæй, лæгау, Ныхс сапонæй дæхи Æмæ—иу скув: Хуыцау, Фæдзæхсын дыл мæхи! Дзул к'уаид, уæд бæргæ, Дæу дæр дзы хай фæуид! Куы нæ уа, уæд хæргæ! Кæрдзынæй стонг æрвит! Цæттæ дæ хызын дар, Тагъд де скъоламæ уай! Æнæзивæг куы уай, — Хуыздæр бынат дæ бар! Зондамонæгмæ хъус, Цы зæгъа, уый – иу кæн, Зæрдæхъæлдзæгæй кус, Æмæ бæззайлæгæн!..