Удобнее читать в приложении
AI-разбор доступен после входа
Суть книги, пересказ, главный конфликт, ключевые идеи, вывод, кому полезна, главные темы, персонажи и цитаты можно получить после входа в BookRa.
auto_awesomeПолучить AI-разборО книге
Kandyd to najsłynniejsza powiastka filozoficzna autorstwa Woltera.Niezwykłe przygody tytułowego bohatera, związane z wygnaniem z kraju i podróżami po świecie, są pretekstem do ujawnienia poglądów Woltera – przede wszystkim krytyki Leibnitzowskiego twierdzenia o tym, że żyjemy na najlepszym z możliwych światów.Kandyd to utwór popularyzujący filozofię oświeceniową – krytykujący zabobonność, instytucję Kościoła oraz zastaną filozofię. Wolter przedstawia również wizję idealnego państwa, Eldorado, nieskażonego szkodliwą działalnością człowieka, ale z wysoko rozwiniętą nauką, zwłaszcza w zakresie nauk ścisłych. Filozof propaguje rozumowe podejście do świata, uznaje, że rozum powinien mieć wpływ na moralność, religię i wiarę – uznaje istnienie Boga, ale jako deista odrzuca wizję Jego ingerencji w losy świata. Kandyd był jednym z najbardziej kontrowersyjnych utworów w historii literatury, powieść została umieszczona w Indeksie Ksiąg Zakazanych. Wolter napisał Kandyda w 1759 roku.
Дата написания1970-01-01
Язык книгиpl
Возрастное ограничение0+
Читать онлайн
Страница 3 из 33Twórczym jest Wolter w zakresie stylu i języka. Ten tok opowiadania, wartki, zwinny, przejrzysty; to zwięzłe przedstawienie kolei faktów, na pozór suche, w istocie bardzo soczyste; to zdanie, krótkie, jasne, wolne od tak nużących nieraz zakrętasów XVIII w. – to zdobycz Woltera i przejście do dobrej prozy dziewiętnastowiecznej. Niejeden z wybornych późniejszych pisarzy, jak Merimée, Anatol France, nasunie nieraz na pamięć styl Woltera.
Kandyd jest satyrą na optymistyczną filozofię Leibniza będącą wówczas w modzie; Wolter używa tu bardzo zręcznie argumentu ad hominem4, sprowadzając rzecz z wysokości metafizycznych na ziemię i wydobywając siłą kontrastu efekty nieodpartego komizmu. Filozof Pangloss, który wobec walących się dokoła nieszczęść utrzymuje wciąż, że „wszystko jest najlepsze na najlepszym ze światów”, stał się przysłowiową postacią. Ale nie tylko przeciw filozofii Leibniza wymierzone jest ostrze satyry; niemniej zwraca się ono przeciw tym, którzy, prawiąc o nieskończonej dobroci Opatrzności, nie tylko głusi są na niedole ludzi, ale jeszcze ich w imię dobrotliwych niebiosów przymnażają. Wolter, jak to podobno lekarze stwierdzili, co rok w rocznicę nocy św. Bartłomieja5 miał gorączkę! Zaciekłość religijna, zabobon urodzenia, gorączka złota, fanatyzm, okrucieństwo, tysiąc szaleństw, które poruszają człowiekiem, defilują tu przed nami.
Jeżeli wierzyć Wyznaniom Russa6, geneza Kandyda była następująca. Wstrząśnięty wiadomością o trzęsieniu ziemi w Lizbonie, Wolter napisał poemat pod tytułem Na ruinę Lizbony. Rousseau, jak pisze, „uderzony, iż widzi tego biednego człowieka, przywalonego, aby tak rzec, pomyślnością i sławą, jak gorzko wciąż deklamuje przeciw nędzom życia i znajduje ustawicznie, że wszystko jest złe, powziął szalony pomysł, aby mu przemówić do duszy i udowodnić mu, że wszystko jest dobre”. Napisał doń list, na który Wolter przyrzekł mu odpowiedź; ta odpowiedź ukazała się po kilku latach, był nią Kandyd.
Powiastek napisał Wolter kilkanaście; wszystkie przypadają na późny okres jego życia; niektóre kreślił jako starzec z górą osiemdziesięcioletni. Czytając zwłaszcza te ostatnie, niepodobna oprzeć się uczuciu podziwu dla żywotności tego umysłu, dla gorącej miłości ludzkości, jaką czuć nawet pod najbardziej gorzkimi sarkazmami tego starca. W wielu z tych powiastek przeważa agitacyjna i wroga inwektywa przeciw dogmatom i metodom katolicyzmu, w myśl osławionego okrzyku: Ecrasons l'infâme7! Tendencję tę można odnaleźć u Woltera wszędzie, jest jego obsesją, i w niektórych pismach brzmi ona może zbyt napastliwie, wyłącznie i ciasno. Ale znowuż pamiętajmy, że niepodobna o tych sprawach sądzić wedle naszych czasów; że Wolter widział jeszcze dokoła rzeczy, na które wzdrygała się jego dusza i jego nerwy nowożytnego człowieka, i że takie sprawy jak owa słynna „sprawa Calasa”, niewinnie straconego i łamanego kołem, stanowią wiekuistą hańbę ludzkości. Obok tego piekącego wówczas problemu, obok niemniej krzyczącej o reformy kwestii ekonomicznej, w powiastkach tych przeważa nuta ogólnofilozoficzna i te zagadnienia, które prawdopodobnie po wieczne czasy będą zaprzątały myślącą ludzkość. Interesującą jest u Woltera nie tyle odpowiedź na te zagadnienia, ile sposób, w jaki je stawia: żywy, ciekawy, zabawny. A jeżeli z tego „chaosu jasnych myśli” (chaos d'idées claires), jakim nazywa Woltera jeden z krytyków, zechcemy wyłowić jego najszczerszą, najbardziej osobistą konkluzję, to będzie nią może owo zakończenie Kandyda, głoszące, dość zgodnie z ostatnią fazą życia samego pisarza, iż ostateczną mądrością jest – „uprawiać swój ogródek”. Tylko że „ogródkiem” Woltera było – i może na szczęście dla nas – rzucać przez całe życie kamienie w ogródki cudze…
Jak Kandyd chował się w pięknym zamku i jak go stamtąd wygnano
W Westfalii8, w zamku barona de Thunder-ten-tronckh, żył młody chłopiec, którego natura obdarzyła charakterem najłagodniejszym w świecie. Fizjonomia odzwierciadlała jego duszę. Posiadał dość zdrowy sąd o rzeczach, przy dowcipie9 niezmiernie prostym; mniemam, iż z tej przyczyny dano mu imię Kandyda10. Starzy słudzy podejrzewali, że jest synem siostry barona oraz pewnego zacnego i godnego szlachcica z sąsiedztwa, którego ta panna uparcie wzbraniała się zaślubić, ponieważ mógł się wywieść ledwie z siedemdziesięciu jeden pokoleń, reszta zaś drzewa genealogicznego gubiła się gdzieś w odmęcie czasów.
Baron był jednym z najpotężniejszych panów w Westfalii, zamek jego bowiem posiadał drzwi i okna. Główna komnata strojna była nawet dywanami. Zebrawszy wszystkie psy z obejścia, można było w potrzebie utworzyć coś na kształt sfory; chłopcy stajenni byli masztalerzami, miejscowy wikary wielkim jałmużnikiem. Wszyscy tytułowali barona „Jego Dostojnością” i śmiali się z jego konceptów.
Pani baronowa, która ważyła około trzystu pięćdziesięciu funtów11, zażywała z tej przyczyny wielkiego poważania; czyniła honory domu z godnością jednającą jej tym większy szacunek. Córka, Kunegunda, licząca siedemnaście wiosen, była rumiana, świeża, pulchna i apetyczna. Syn okazywał się we wszystkim godny ojca. Preceptor12 Pangloss13 był wyrocznią domu, a mały Kandyd słuchał jego nauk z ufnością właściwą jego wiekowi i naturze.
Pangloss wykładał tajniki metafizyko-teologo-kosmolo-nigologii. Dowodził wprost cudownie, że nie ma skutku bez przyczyny i że na tym najlepszym z możliwych światów zamek JW. Pana barona jest najpiękniejszym z zamków, pani baronowa zaś najlepszą z możliwych kasztelanek.
– Dowiedzione jest – powiadał – że nic nie może być inaczej; ponieważ wszystko istnieje dla jakiegoś celu, wszystko, z konieczności, musi istnieć dla najlepszego celu. Zważcie dobrze, iż nosy są stworzone do okularów: dlatego mamy okulary. Nogi są wyraźnie stworzone po to, aby były obute, dlatego mamy obuwie. Kamienie są na to, aby je ciosano i budowano z nich zamki; dlatego Jego Dostojność pan baron ma bardzo piękny zamek: największy baron w okolicy musi mieć najlepsze mieszkanie. Świnie są na to, aby je zjadać; dlatego mamy wieprzowinę przez cały rok. Z tego wynika, iż ci, którzy twierdzili, że wszystko jest dobre, powiedzieli głupstwo; trzeba było rzec, że wszystko jest najlepsze.
Kandyd słuchał uważnie i wierzył w prostocie ducha; panna Kunegunda wydawała mu się bowiem bardzo urodziwa, mimo iż nigdy nie odważył się jej tego wyznać. Wnioskował, iż po szczęściu urodzenia się baronem de Thunder-ten-tronckh, drugim stopniem szczęścia jest być panną Kunegundą; trzecim widywać ją co dzień; czwartym zaś słuchać mistrza Panglossa, największego filozofa w okolicy, a tym samym na całej ziemi.
Вам также может понравиться
{"page":{"canonicalUrl":"https://bookra.app/books/3OBGQlE2","pageTitle":"Kandyd (Франсуа-Мари Аруэ Вольтер) — полный текст, краткое содержание, анализ и герои","metaDescription":"Полный текст книги «Kandyd». А также краткое содержание, главные мысли, конфликт, темы, персонажи, цитаты и ответы на вопросы.","headingTitle":"«Kandyd». Читать бесплатно онлайн","headingSubtitle":"Франсуа-Мари Аруэ Вольтер","structuredData":[{"@context":"https://schema.org","@type":"BreadcrumbList","@id":"https://bookra.app/books/3OBGQlE2#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"BookRa","item":"https://bookra.app/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"зарубежная старинная литература","item":"https://bookra.app/genre/5215"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Kandyd","item":"https://bookra.app/books/3OBGQlE2"}]},{"@context":"https://schema.org","@type":"WebPage","@id":"https://bookra.app/books/3OBGQlE2","url":"https://bookra.app/books/3OBGQlE2","name":"«Kandyd». Читать бесплатно онлайн","description":"Полный текст книги «Kandyd». А также краткое содержание, главные мысли, конфликт, темы, персонажи, цитаты и ответы на вопросы.","breadcrumb":{"@id":"https://bookra.app/books/3OBGQlE2#breadcrumb"},"mainEntity":{"@id":"https://bookra.app/books/3OBGQlE2#work"},"primaryImageOfPage":{"@type":"ImageObject","url":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-pd-public/content/7e53dff8-1079-11e7-9b47-0cc47a5203ba/thumbs/1200.webp"}},{"@context":"https://schema.org","@type":"Book","@id":"https://bookra.app/books/3OBGQlE2#work","name":"Kandyd","url":"https://bookra.app/books/3OBGQlE2","description":"Kandyd to najsłynniejsza powiastka filozoficzna autorstwa Woltera.Niezwykłe przygody tytułowego bohatera, związane z wygnaniem z kraju i podróżami po świecie, są pretekstem do ujawnienia poglądów Woltera – przede wszystkim krytyki Leibnitzowskiego twierdzenia o tym, że żyjemy na najlepszym z możliwych światów.Kandyd to utwór popularyzujący filozofię oświeceniową – krytykujący zabobonność, instytucję Kościoła oraz zastaną filozofię. Wolter przedstawia również wizję idealnego państwa, Eldorado, nieskażonego szkodliwą działalnością człowieka, ale z wysoko rozwiniętą nauką, zwłaszcza w zakresie nauk ścisłych. Filozof propaguje rozumowe podejście do świata, uznaje, że rozum powinien mieć wpływ na moralność, religię i wiarę – uznaje istnienie Boga, ale jako deista odrzuca wizję Jego ingerencji w losy świata. Kandyd był jednym z najbardziej kontrowersyjnych utworów w historii literatury, powieść została umieszczona w Indeksie Ksiąg Zakazanych. Wolter napisał Kandyda w 1759 roku.","image":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-pd-public/content/7e53dff8-1079-11e7-9b47-0cc47a5203ba/thumbs/1200.webp","inLanguage":"pl","genre":["зарубежная старинная литература","мифы / легенды / эпос"],"keywords":"повести","sameAs":["https://litres.ru/book/volter/kandyd-23552906/"],"author":[{"@type":"Person","@id":"https://bookra.app/author/92819bb1-3ed5-5a19-a8c5-dd05241bc92c#person","name":"Франсуа-Мари Аруэ Вольтер","url":"https://bookra.app/author/92819bb1-3ed5-5a19-a8c5-dd05241bc92c","sameAs":["https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%82%D0%B5%D1%80","https://www.wikidata.org/wiki/Q9068"]}],"about":[{"@type":"Thing","name":"зарубежная старинная литература"},{"@type":"Thing","name":"мифы / легенды / эпос"},{"@type":"Thing","name":"повести"},{"@type":"Thing","name":"чтение онлайн"},{"@type":"Thing","name":"саммари"},{"@type":"Thing","name":"AI-разбор"},{"@type":"Thing","name":"персонажи"},{"@type":"Thing","name":"цитаты"}],"workExample":{"@type":"Book","@id":"https://bookra.app/books/3OBGQlE2#edition","url":"https://bookra.app/books/3OBGQlE2","bookFormat":"https://schema.org/EBook","inLanguage":"pl","sameAs":["https://litres.ru/book/volter/kandyd-23552906/"],"isAccessibleForFree":true,"potentialAction":{"@type":"ReadAction","name":"Читать бесплатно онлайн «Kandyd»","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://bookra.app/books/3OBGQlE2","actionPlatform":["https://schema.org/DesktopWebPlatform"]},"expectsAcceptanceOf":{"@type":"Offer","category":"nologinrequired"}}}}],"book":{"idCatalog":763620,"shortId":"3OBGQlE2","title":"Kandyd","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-pd-public/content/7e53dff8-1079-11e7-9b47-0cc47a5203ba/thumbs/1200.webp","annotationText":"Kandyd to najsłynniejsza powiastka filozoficzna autorstwa Woltera.Niezwykłe przygody tytułowego bohatera, związane z wygnaniem z kraju i podróżami po świecie, są pretekstem do ujawnienia poglądów Woltera – przede wszystkim krytyki Leibnitzowskiego twierdzenia o tym, że żyjemy na najlepszym z możliwych światów.Kandyd to utwór popularyzujący filozofię oświeceniową – krytykujący zabobonność, instytucję Kościoła oraz zastaną filozofię. Wolter przedstawia również wizję idealnego państwa, Eldorado, nieskażonego szkodliwą działalnością człowieka, ale z wysoko rozwiniętą nauką, zwłaszcza w zakresie nauk ścisłych. Filozof propaguje rozumowe podejście do świata, uznaje, że rozum powinien mieć wpływ na moralność, religię i wiarę – uznaje istnienie Boga, ale jako deista odrzuca wizję Jego ingerencji w losy świata. Kandyd był jednym z najbardziej kontrowersyjnych utworów w historii literatury, powieść została umieszczona w Indeksie Ksiąg Zakazanych. Wolter napisał Kandyda w 1759 roku.","catalogType":"PUBLIC_DOMAIN","catalogTypeLabel":"Общественное достояние","authorLine":"Франсуа-Мари Аруэ Вольтер","authors":[{"id":"92819bb1-3ed5-5a19-a8c5-dd05241bc92c","displayName":"Франсуа-Мари Аруэ Вольтер","protectedUrl":"/author/92819bb1-3ed5-5a19-a8c5-dd05241bc92c","wikipediaUrl":"https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%82%D0%B5%D1%80","wikidataUrl":"https://www.wikidata.org/wiki/Q9068"}],"genres":[{"id":5215,"title":"зарубежная старинная литература","token":null,"publicUrl":"https://bookra.app/genre/5215"},{"id":5299,"title":"мифы / легенды / эпос","token":null,"publicUrl":"https://bookra.app/genre/5299"}],"keywords":["повести"],"facts":[{"key":"dateWritten","label":"Дата написания","value":"1970-01-01"},{"key":"bookLanguage","label":"Язык книги","value":"pl"},{"key":"adult","label":"Возрастное ограничение","value":"0+"}],"seoSections":[],"authorSummary":null,"hasArtifacts":false,"canReadInApp":true,"readUrl":"https://web.bookra.app/?startapp=r_763620","artifactsUrl":"https://web.bookra.app/?startapp=b_763620","readCtaLabel":"Читать бесплатно","artifactsCtaLabel":"AI-разбор","appReadLinks":{"tg":"https://t.me/bookra_lib_bot/BookRa?startapp=r_763620","vk":"https://vk.com/app54470698#startapp=r_763620","max":"https://max.ru/id7751370047_bot?startapp=r_763620","web":"https://web.bookra.app/?startapp=r_763620"},"appAnalysisLinks":{"tg":"https://t.me/bookra_lib_bot/BookRa?startapp=b_763620","vk":"https://vk.com/app54470698#startapp=b_763620","max":"https://max.ru/id7751370047_bot?startapp=b_763620","web":"https://web.bookra.app/?startapp=b_763620"},"guestReaderUrl":"/books/3OBGQlE2?page=3#reader-content","authorCtaLabel":"Все книги автора","authorProtectedUrl":"/author/92819bb1-3ed5-5a19-a8c5-dd05241bc92c","readersCount":0,"adultLabel":"0+","yearLabel":null,"datePublished":null,"publisherLabel":null,"isbn":null,"oclc":null,"lccn":null,"partnerUrl":null,"accessNote":"Полный текст книги и AI-разбор откроются на защищенных страницах BookRa после входа."},"reader":{"page":3,"totalPages":33,"hasPrev":true,"hasNext":true,"prevPageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=2#reader-content","nextPageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=4#reader-content","progressLabel":"Страница 3 из 33","sections":[{"id":"content0:12","kind":"paragraph","text":"Twórczym jest Wolter w zakresie stylu i języka. Ten tok opowiadania, wartki, zwinny, przejrzysty; to zwięzłe przedstawienie kolei faktów, na pozór suche, w istocie bardzo soczyste; to zdanie, krótkie, jasne, wolne od tak nużących nieraz zakrętasów XVIII w. – to zdobycz Woltera i przejście do dobrej prozy dziewiętnastowiecznej. Niejeden z wybornych późniejszych pisarzy, jak Merimée, Anatol France, nasunie nieraz na pamięć styl Woltera."},{"id":"content0:13","kind":"paragraph","text":"Kandyd jest satyrą na optymistyczną filozofię Leibniza będącą wówczas w modzie; Wolter używa tu bardzo zręcznie argumentu ad hominem4, sprowadzając rzecz z wysokości metafizycznych na ziemię i wydobywając siłą kontrastu efekty nieodpartego komizmu. Filozof Pangloss, który wobec walących się dokoła nieszczęść utrzymuje wciąż, że „wszystko jest najlepsze na najlepszym ze światów”, stał się przysłowiową postacią. Ale nie tylko przeciw filozofii Leibniza wymierzone jest ostrze satyry; niemniej zwraca się ono przeciw tym, którzy, prawiąc o nieskończonej dobroci Opatrzności, nie tylko głusi są na niedole ludzi, ale jeszcze ich w imię dobrotliwych niebiosów przymnażają. Wolter, jak to podobno lekarze stwierdzili, co rok w rocznicę nocy św. Bartłomieja5 miał gorączkę! Zaciekłość religijna, zabobon urodzenia, gorączka złota, fanatyzm, okrucieństwo, tysiąc szaleństw, które poruszają człowiekiem, defilują tu przed nami."},{"id":"content0:14","kind":"paragraph","text":"Jeżeli wierzyć Wyznaniom Russa6, geneza Kandyda była następująca. Wstrząśnięty wiadomością o trzęsieniu ziemi w Lizbonie, Wolter napisał poemat pod tytułem Na ruinę Lizbony. Rousseau, jak pisze, „uderzony, iż widzi tego biednego człowieka, przywalonego, aby tak rzec, pomyślnością i sławą, jak gorzko wciąż deklamuje przeciw nędzom życia i znajduje ustawicznie, że wszystko jest złe, powziął szalony pomysł, aby mu przemówić do duszy i udowodnić mu, że wszystko jest dobre”. Napisał doń list, na który Wolter przyrzekł mu odpowiedź; ta odpowiedź ukazała się po kilku latach, był nią Kandyd."},{"id":"content0:15","kind":"paragraph","text":"Powiastek napisał Wolter kilkanaście; wszystkie przypadają na późny okres jego życia; niektóre kreślił jako starzec z górą osiemdziesięcioletni. Czytając zwłaszcza te ostatnie, niepodobna oprzeć się uczuciu podziwu dla żywotności tego umysłu, dla gorącej miłości ludzkości, jaką czuć nawet pod najbardziej gorzkimi sarkazmami tego starca. W wielu z tych powiastek przeważa agitacyjna i wroga inwektywa przeciw dogmatom i metodom katolicyzmu, w myśl osławionego okrzyku: Ecrasons l'infâme7! Tendencję tę można odnaleźć u Woltera wszędzie, jest jego obsesją, i w niektórych pismach brzmi ona może zbyt napastliwie, wyłącznie i ciasno. Ale znowuż pamiętajmy, że niepodobna o tych sprawach sądzić wedle naszych czasów; że Wolter widział jeszcze dokoła rzeczy, na które wzdrygała się jego dusza i jego nerwy nowożytnego człowieka, i że takie sprawy jak owa słynna „sprawa Calasa”, niewinnie straconego i łamanego kołem, stanowią wiekuistą hańbę ludzkości. Obok tego piekącego wówczas problemu, obok niemniej krzyczącej o reformy kwestii ekonomicznej, w powiastkach tych przeważa nuta ogólnofilozoficzna i te zagadnienia, które prawdopodobnie po wieczne czasy będą zaprzątały myślącą ludzkość. Interesującą jest u Woltera nie tyle odpowiedź na te zagadnienia, ile sposób, w jaki je stawia: żywy, ciekawy, zabawny. A jeżeli z tego „chaosu jasnych myśli” (chaos d'idées claires), jakim nazywa Woltera jeden z krytyków, zechcemy wyłowić jego najszczerszą, najbardziej osobistą konkluzję, to będzie nią może owo zakończenie Kandyda, głoszące, dość zgodnie z ostatnią fazą życia samego pisarza, iż ostateczną mądrością jest – „uprawiać swój ogródek”. Tylko że „ogródkiem” Woltera było – i może na szczęście dla nas – rzucać przez całe życie kamienie w ogródki cudze…"},{"id":"content0:16","kind":"paragraph","text":"Kraków, w sierpniu 1917."},{"id":"content1:0","kind":"heading","text":"Jak Kandyd chował się w pięknym zamku i jak go stamtąd wygnano"},{"id":"content1:1","kind":"paragraph","text":"W Westfalii8, w zamku barona de Thunder-ten-tronckh, żył młody chłopiec, którego natura obdarzyła charakterem najłagodniejszym w świecie. Fizjonomia odzwierciadlała jego duszę. Posiadał dość zdrowy sąd o rzeczach, przy dowcipie9 niezmiernie prostym; mniemam, iż z tej przyczyny dano mu imię Kandyda10. Starzy słudzy podejrzewali, że jest synem siostry barona oraz pewnego zacnego i godnego szlachcica z sąsiedztwa, którego ta panna uparcie wzbraniała się zaślubić, ponieważ mógł się wywieść ledwie z siedemdziesięciu jeden pokoleń, reszta zaś drzewa genealogicznego gubiła się gdzieś w odmęcie czasów."},{"id":"content1:2","kind":"paragraph","text":"Baron był jednym z najpotężniejszych panów w Westfalii, zamek jego bowiem posiadał drzwi i okna. Główna komnata strojna była nawet dywanami. Zebrawszy wszystkie psy z obejścia, można było w potrzebie utworzyć coś na kształt sfory; chłopcy stajenni byli masztalerzami, miejscowy wikary wielkim jałmużnikiem. Wszyscy tytułowali barona „Jego Dostojnością” i śmiali się z jego konceptów."},{"id":"content1:3","kind":"paragraph","text":"Pani baronowa, która ważyła około trzystu pięćdziesięciu funtów11, zażywała z tej przyczyny wielkiego poważania; czyniła honory domu z godnością jednającą jej tym większy szacunek. Córka, Kunegunda, licząca siedemnaście wiosen, była rumiana, świeża, pulchna i apetyczna. Syn okazywał się we wszystkim godny ojca. Preceptor12 Pangloss13 był wyrocznią domu, a mały Kandyd słuchał jego nauk z ufnością właściwą jego wiekowi i naturze."},{"id":"content1:4","kind":"paragraph","text":"Pangloss wykładał tajniki metafizyko-teologo-kosmolo-nigologii. Dowodził wprost cudownie, że nie ma skutku bez przyczyny i że na tym najlepszym z możliwych światów zamek JW. Pana barona jest najpiękniejszym z zamków, pani baronowa zaś najlepszą z możliwych kasztelanek."},{"id":"content1:5","kind":"paragraph","text":"– Dowiedzione jest – powiadał – że nic nie może być inaczej; ponieważ wszystko istnieje dla jakiegoś celu, wszystko, z konieczności, musi istnieć dla najlepszego celu. Zważcie dobrze, iż nosy są stworzone do okularów: dlatego mamy okulary. Nogi są wyraźnie stworzone po to, aby były obute, dlatego mamy obuwie. Kamienie są na to, aby je ciosano i budowano z nich zamki; dlatego Jego Dostojność pan baron ma bardzo piękny zamek: największy baron w okolicy musi mieć najlepsze mieszkanie. Świnie są na to, aby je zjadać; dlatego mamy wieprzowinę przez cały rok. Z tego wynika, iż ci, którzy twierdzili, że wszystko jest dobre, powiedzieli głupstwo; trzeba było rzec, że wszystko jest najlepsze."},{"id":"content1:6","kind":"paragraph","text":"Kandyd słuchał uważnie i wierzył w prostocie ducha; panna Kunegunda wydawała mu się bowiem bardzo urodziwa, mimo iż nigdy nie odważył się jej tego wyznać. Wnioskował, iż po szczęściu urodzenia się baronem de Thunder-ten-tronckh, drugim stopniem szczęścia jest być panną Kunegundą; trzecim widywać ją co dzień; czwartym zaś słuchać mistrza Panglossa, największego filozofa w okolicy, a tym samym na całej ziemi."}],"toc":[{"id":"content0:0:1","label":"Kandyd","page":1,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2#reader-content"},{"id":"content0:1:1","label":"Od tłumacza","page":1,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2#reader-content"},{"id":"content1:0:3","label":"Jak Kandyd chował się w pięknym zamku i jak go stamtąd wygnano","page":3,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=3#reader-content"},{"id":"content1:9:4","label":"Jak Kandyd dostał się między Bułgarów","page":4,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=4#reader-content"},{"id":"content1:29:5","label":"Jak Kandyd umknął z armii Bułgarów i co mu się przytrafiło","page":5,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=5#reader-content"},{"id":"content2:0:5","label":"Jak Kandyd spotkał swego dawnego mistrza filozofii, doktora Panglossa, i co z tego wynikło","page":5,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=5#reader-content"},{"id":"content2:24:6","label":"Burza, rozbicie, trzęsienie ziemi, jako też inne przygody doktora Panglossa, Kandyda i anabaptysty Jakuba","page":6,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=6#reader-content"},{"id":"content3:0:7","label":"Jak uczyniono piękne autodafé21, aby zapobiec trzęsieniom ziemi i jak Kandydowi wychłostano zadek","page":7,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=7#reader-content"},{"id":"content3:6:7","label":"Jak pewna staruszka zaopiekowała się Kandydem i jak odnalazł przedmiot swego kochania","page":7,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=7#reader-content"},{"id":"content3:28:8","label":"Historia Kunegundy","page":8,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=8#reader-content"},{"id":"content4:0:9","label":"Co się przytrafiło Kunegundzie, Kandydowi, Wielkiemu Inkwizytorowi oraz Żydowinowi","page":9,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=9#reader-content"},{"id":"content4:14:9","label":"O tym, w jakiej niedoli Kandyd, Kunegunda i stara przybyli do Kadyksu i jak wsiedli na okręt","page":9,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=9#reader-content"},{"id":"content4:32:10","label":"Historia starej","page":10,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=10#reader-content"},{"id":"content5:0:11","label":"Dalszy ciąg nieszczęść staruszki","page":11,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=11#reader-content"},{"id":"content5:19:12","label":"Jako Kandyd musiał się rozstać z piękną Kunegundą i ze staruszką","page":12,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=12#reader-content"},{"id":"content6:0:12","label":"Jakie przyjęcie znaleźli Kandyd i Kakambo u ojców jezuitów w Paragwaju","page":12,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=12#reader-content"},{"id":"content6:33:13","label":"Jako Kandyd zabił brata Kunegundy","page":13,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=13#reader-content"},{"id":"content7:0:14","label":"Co przygodziło się wędrowcom z dwoma dziewczętami, dwiema małpami oraz dzikim plemieniem noszącym miano Uszaków","page":14,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=14#reader-content"},{"id":"content7:25:15","label":"Jako Kandyd i jego sługa przybyli do kraju Eldorado37 i co tam ujrzeli","page":15,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=15#reader-content"},{"id":"content8:0:16","label":"Co ujrzeli w krainie Eldorado","page":16,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=16#reader-content"},{"id":"content9:0:17","label":"Co im się zdarzyło w Surinam i w jaki sposób Kandyd zawarł znajomość z Marcinem","page":17,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=17#reader-content"},{"id":"content10:0:19","label":"Co się zdarzyło Kandydowi i Marcinowi na morzu","page":19,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=19#reader-content"},{"id":"content10:20:19","label":"Kandyd i Marcin zbliżają się do wybrzeży Francji i rozprawiają","page":19,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=19#reader-content"},{"id":"content10:40:20","label":"Co się zdarzyło Kandydowi i Marcinowi we Francji","page":20,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=20#reader-content"},{"id":"content11:0:23","label":"Jak Kandyd i Marcin przybijają do brzegów Anglii i co tam widzą","page":23,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=23#reader-content"},{"id":"content11:16:23","label":"O Pakicie i bracie Żyrofli","page":23,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=23#reader-content"},{"id":"content12:0:24","label":"Wizyta u pana Prokuranta, szlachcica weneckiego","page":24,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=24#reader-content"},{"id":"content13:0:26","label":"Jak Kandyd i Marcin spożyli wieczerzę z sześcioma cudzoziemcami i kim byli owi cudzoziemcy","page":26,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=26#reader-content"},{"id":"content13:37:27","label":"Podróż Kandyda do Konstantynopola","page":27,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=27#reader-content"},{"id":"content14:0:28","label":"Co zdarzyło się Kandydowi, Kunegundzie, Panglossowi, Marcinowi etc","page":28,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=28#reader-content"},{"id":"content14:8:29","label":"Jak Kandyd odnalazł Kunegundę i staruszkę","page":29,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=29#reader-content"},{"id":"content14:16:29","label":"Zakończenie","page":29,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=29#reader-content"},{"id":"contentnotes0:0:30","label":"1","page":30,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=30#reader-content"},{"id":"contentnotes0:3:30","label":"2","page":30,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=30#reader-content"},{"id":"contentnotes0:6:30","label":"3","page":30,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=30#reader-content"},{"id":"contentnotes0:9:31","label":"4","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:12:31","label":"5","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:15:31","label":"6","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:18:31","label":"7","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:21:31","label":"8","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:24:31","label":"9","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:27:31","label":"10","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:30:31","label":"11","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:33:31","label":"12","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:36:31","label":"13","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:39:31","label":"14","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:42:31","label":"15","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:45:31","label":"16","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:48:31","label":"17","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:51:31","label":"18","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:54:31","label":"19","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:57:31","label":"20","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:60:31","label":"21","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:63:31","label":"22","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:66:31","label":"23","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:69:31","label":"24","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:72:31","label":"25","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:75:31","label":"26","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:78:31","label":"27","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:81:31","label":"28","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:84:31","label":"29","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:87:31","label":"30","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:90:31","label":"31","page":31,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=31#reader-content"},{"id":"contentnotes0:93:32","label":"32","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:96:32","label":"33","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:99:32","label":"34","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:102:32","label":"35","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:105:32","label":"36","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:108:32","label":"37","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:111:32","label":"38","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:114:32","label":"39","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:117:32","label":"40","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:120:32","label":"41","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:123:32","label":"42","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:126:32","label":"43","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:129:32","label":"44","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:132:32","label":"45","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:135:32","label":"46","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:138:32","label":"47","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:141:32","label":"48","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:144:32","label":"49","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:147:32","label":"50","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:150:32","label":"51","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:153:32","label":"52","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:156:32","label":"53","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:159:32","label":"54","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:162:32","label":"55","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:165:32","label":"56","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:168:32","label":"57","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:171:32","label":"58","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:174:32","label":"59","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:177:32","label":"60","page":32,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=32#reader-content"},{"id":"contentnotes0:180:33","label":"61","page":33,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=33#reader-content"},{"id":"contentnotes0:183:33","label":"62","page":33,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=33#reader-content"},{"id":"contentnotes0:186:33","label":"63","page":33,"pageUrl":"/books/3OBGQlE2?page=33#reader-content"}]},"similarBooks":[{"idCatalog":761289,"shortId":"4232LuKZ","title":"Илиада","authorLine":"Гомер, Викентий Викентьевич Вересаев","primaryAuthorId":"f42e8550-2a81-102a-9ae1-2dfe723fe7c7","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-pd-public/content/2a2124c6-0958-11e4-824d-0025905a06ea/thumbs/400.webp","publicUrl":"https://bookra.app/books/4232LuKZ"},{"idCatalog":792013,"shortId":"1ZwKvyVT","title":"Басни","authorLine":"Лев Николаевич Толстой, Эзоп, М. Калинин","primaryAuthorId":"69f09542-2a81-102a-9ae1-2dfe723fe7c7","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-pd-public/content/ccc2718d-c527-5cdb-8b77-fdc2f13b4fa3/thumbs/400.webp","publicUrl":"https://bookra.app/books/1ZwKvyVT"},{"idCatalog":758856,"shortId":"1vmPdfE2","title":"Сказание о Ёсицунэ","authorLine":"Аркадий Натанович Стругацкий, Тосиаки Накадзава, Утагава Хиросигэ, Тамамура Ёсинори, Кацусика Хокусай, Неизвестный автор","primaryAuthorId":"43173e63-2a81-102a-9ae1-2dfe723fe7c7","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-litres-public/content/5683a32d-23eb-11f1-a964-ac1f6b0b2fde/thumbs/400.webp","publicUrl":"https://bookra.app/books/1vmPdfE2"},{"idCatalog":265223,"shortId":"2A2Sg4cH","title":"Скандинавские мифы для детей","authorLine":"Маттео Пинчелли, Алекс Фрайт, Луи Стоуэлл, Елена Даниловна Богатыренко","primaryAuthorId":"620b074c-e415-11e8-aa6b-0cc47a520474","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-litres-public/content/e1d908a1-3dc8-11e9-aa5d-0cc47a5f137d/thumbs/400.webp","publicUrl":"https://bookra.app/books/2A2Sg4cH"},{"idCatalog":600655,"shortId":"2fU4sq2f","title":"Записки о поисках духов","authorLine":"Лев Николаевич Меньшиков, Гань Бао","primaryAuthorId":"4e036549-1455-11e8-a22f-0cc47a5454c6","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-litres-public/content/df2ed84a-74d5-11ef-8ce3-0cc47af30fe4/thumbs/400.webp","publicUrl":"https://bookra.app/books/2fU4sq2f"},{"idCatalog":60340,"shortId":"2bXVBb6o","title":"Мифы и легенды Греции и Рима","authorLine":"Эдит Гамильтон, Л. А. Игоревский","primaryAuthorId":"75b1416f-7dab-11e0-9959-47117d41cf4b","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-litres-public/content/89fd37ea-7dab-11e0-9959-47117d41cf4b/thumbs/400.webp","publicUrl":"https://bookra.app/books/2bXVBb6o"},{"idCatalog":188640,"shortId":"1Nov0ZBe","title":"Призраки и чудеса в старинных японских сказаниях. Кайданы","authorLine":"Ольга Анатольевна Павловская, Лафкадио Хирн","primaryAuthorId":"3f36933e-79ae-11e0-9959-47117d41cf4b","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-litres-public/content/831bf7d2-bbea-11e7-8fe4-0cc47a5453d6/thumbs/400.webp","publicUrl":"https://bookra.app/books/1Nov0ZBe"},{"idCatalog":200759,"shortId":"1J4mpMeX","title":"Шамбала","authorLine":"Людмила Васильевна Шапошникова, Николай Константинович Рерих, Э. В. Стороженко","primaryAuthorId":"e45696cf-def0-11e4-8f35-0025905a06ea","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-litres-public/content/27c8265d-0f21-11e8-b16e-0cc47a520424/thumbs/400.webp","publicUrl":"https://bookra.app/books/1J4mpMeX"},{"idCatalog":630276,"shortId":"1cmYJ1uE","title":"Кельтские мифы","authorLine":"Эпосы, легенды и сказания, Людмила И. Володарская","primaryAuthorId":"6266f9a6-f3a7-102a-9d2a-1f07c3bd69d8","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-litres-public/content/51056606-e267-11ef-8ce3-0cc47af30fe4/thumbs/400.webp","publicUrl":"https://bookra.app/books/1cmYJ1uE"},{"idCatalog":60343,"shortId":"2zpo7kmj","title":"Мифы Северной Европы","authorLine":"Хелен Гербер, Г. Г. Петрова","primaryAuthorId":"254eece9-7dad-11e0-9959-47117d41cf4b","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-litres-public/content/5e69ff91-7dae-11e0-9959-47117d41cf4b/thumbs/400.webp","publicUrl":"https://bookra.app/books/2zpo7kmj"},{"idCatalog":60403,"shortId":"3UUcnUO9","title":"Мифы и легенды Японии","authorLine":"Хэдленд Дэвис, О. Д. Сидорова","primaryAuthorId":"2fcb0719-7f8d-11e0-9959-47117d41cf4b","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-litres-public/content/54a67d94-7f8d-11e0-9959-47117d41cf4b/thumbs/400.webp","publicUrl":"https://bookra.app/books/3UUcnUO9"},{"idCatalog":576003,"shortId":"3jMWnM9t","title":"Волшебные и страшные мифы леса. От феникса до Иггдрасиля","authorLine":"Марга Биацци, Якопо Сильвестре, Федор В. Каузов","primaryAuthorId":"e3810fe3-8413-11ee-8496-0cc47af30fe4","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-litres-public/content/1e4c3e34-25dd-43b7-8840-3f95c9817672/thumbs/400.webp","publicUrl":"https://bookra.app/books/3jMWnM9t"}],"similarBooksPagination":{"page":1,"pageSize":12,"totalItems":61,"totalPages":6,"hasPrev":false,"hasNext":true}},"notFound":false}