szampańskim, węgierskim – wina szampańskie i węgierskie należały do najdroższych i pojawiały się na stołach tylko bardzo zamożnej szlachty i magnatów. [przypis redakcyjny]

Do tyłu

3

do razu – od razu. [przypis redakcyjny]

Do tyłu

4

asystent – tu: dworzanin, członek świty. [przypis redakcyjny]

Do tyłu

5

Grzmią bębny na dziedzińcu – za wzorem dworów magnackich zwyczaj utrzymywania własnego wojska rozprzestrzenił się tak bardzo, że ambicją prawie każdego szlachcica posesjonata było posiadanie własnych żołnierzy, których funkcje ograniczały się do czysto reprezentacyjnych, jak np. dawanie ognia w czasie uczt, oddawanie honorów panu i jego gościom w czasie wizyt. [przypis redakcyjny]

Do tyłu

6

Żaki prawią perory – powszechnie przyjętym zwyczajem na prowincji były popisy uczniów szkół, zwłaszcza jezuickich i pijarskich, przed panem, który był ich protektorem. Wygłaszane na cześć pana wiersze to przede wszystkim panegiryki. [przypis redakcyjny]

Do tyłu

7

ksiądz prefekt – nauczyciel w szkole zakonnej, często będący równocześnie zarządzającym drukarnią. Drukarnie prowincjonalne za czasów saskich i jeszcze w początkach panowania Stanisława Augusta należały przeważnie do zakonów. [przypis redakcyjny]

Do tyłu

8

wyprobować – dowieść. [przypis redakcyjny]

Do tyłu

9

krzeseł – urzędu senatorskiego. [przypis redakcyjny]

Do tyłu

10

Prawnuk Piastów… – aluzja do manii wywodzenia przez szlachtę fantazyjnych genealogii, zwłaszcza od władców obcych, głównie starożytnych, i polskich. [przypis redakcyjny]

Do tyłu

11

Etna – czynny wulkan na Sycylii. [przypis redakcyjny]

Do tyłu

12

likwor – płyn, trunek. W Panu Podstolim Krasicki pisze: „iż te trunki, które ojcowie nasi po prostu nazywali gorzałką, potem wódką, my teraz ochrzciliśmy likworami”. (I. Krasicki, Pisma wybrane, t. III, s. 246). [przypis redakcyjny]

Do tyłu

13

zapach dryjakwowy – tu: zapach starego wina. W liście pisanym z Berlina 17 II 1796 prosi Krasicki brata Antoniego, by przysłano mu wina: „starego, wytrawionego, driakwią pachnącego, choćby i 100 dukatów kosztowało, beczkę lub dwa antały”. (I. Krasicki, Pisma wybrane, t. IV, s. 310). [przypis redakcyjny]

Do tyłu

14

siedzenie – siodło, kulbaka. [przypis redakcyjny]

Do tyłu

15

lamus – niewielki budynek, zazwyczaj zabezpieczony od ognia, służący jako skarbiec, ale częściej będący składem rupieci lub spiżarnią. [przypis redakcyjny]

Do tyłu

16

czeczuga – krótka szabla tatarska, używana w Polsce w XVII w. [przypis redakcyjny]

Do tyłu

17

Pan Podstoli opowiada swemu gościowi o podobnym wydarzeniu: „Aż mi łzy stanęły w oczach, gdym postrzegł z sali wyrzucone portrety owych zawołanych w ojczyźnie mężów, przodków jego [modnego kawalera]. Pytałem się więc troskliwie, gdzie ich myślał pomieścić. Odpowiedział, iż te obrazy bardzo były już stare, zakopciałe, […] stroje dziwackie, z brodami, wąsami, czuprynami, w ferezjach jak stangreci; kazał więc ich wyrzucić. Tknięty do żywego, tylem wymógł, iż rozkazał ich szukać; znaleziono pod strychem”. (I. Krasicki, Pisma wybrane, t. III, s. 326). [przypis redakcyjny]

Do tyłu

18

gmach – pokój, komnata. [przypis redakcyjny]

Do tyłu

19

gabinet – pokój męski do przyjmowania gości. [przypis redakcyjny]

Do tyłu

20

buduar – ozdobny pokoik kobiecy. [przypis redakcyjny]

Do tyłu

21

szpaler – ozdobne obicie ścian, gobelin. [przypis redakcyjny]

Do tyłu

22

złocista – pozłacana. [przypis redakcyjny]

Do tyłu

23

szafarz – klucznik, sługa doglądający gospodarstwa domowego. [przypis redakcyjny]

Do tyłu

24

podstarości – włodarz, rządca majątku. [przypis redakcyjny]

Do tyłu

25

pagody – modne w osiemnastowiecznych salonach porcelanowe figurki chińskie, poruszające głowami. [przypis redakcyjny]

Do tyłu

26

Ten ustawia pagody chińskie… – egzotyzm wschodni pojawia się w Polsce jako moda czasów stanisławowskich. Oddziałują tu wyraźnie wpływy francuskie, a również stosunki handlowe z Anglią. Modne są wówczas drobne ozdoby figuralne sprowadzane z Chin, w ogrodach wznoszone są domki chińskie; w literaturze pojawiają się coraz częściej tematy wschodnie. [przypis redakcyjny]

Do tyłu

27

girydon – stolik okrągły o jednej nodze. [przypis redakcyjny]

Do tyłu

28

Bije zegar kuranty – melodia wygrywana przez mechanizm ukryty w zegarze; tu: precyzyjnie skonstruowana aparatura fletowa wygrywająca melodię rokokowego tańca dworskiego – menueta. [przypis redakcyjny]

Do tyłu

29

kredens – zastawa stołowa. [przypis redakcyjny]

Do tyłu

30

Wandyk – Anthonis Van Dyck (1599–1641), sławny malarz flamandzki; uprawiał głównie dworskie malarstwo portretowe. „Portrety jego w rodzaju swoim są najcelniejsze” – czytamy w Zbiorze potrzebn. wiad. [przypis redakcyjny]

Do tyłu

Страница 2 из 3

Назад 1 2 3 Далее