Oto sto lat już się zaczną, Jak braterskie kości społem Gniją w ziemi pod kościołem, A mogiły ani znaczno. — Ale ród ich gęsty w Litwie, I poczciwy, i zamożny; Bo co miesiąc głos pobożny W mszalnej wzmienia ich modlitwie. A na morgach w pszennym plonie, Pleban piękne żął owoce, Stawił kopy na zagonie, Łowił rybkę na zatoce… Teraz słyszę, inne dzieje, — Ktoś już inny morgi trzyma, I pszeniczkę inny sieje, I za zmarłych mszy już nié ma. Słyszał nawet dzwonnik głuchy Spod grobowca u parkana, Jakieś krzyki i rozruchy — Spór Marcina i Stefana.

5 października 1846

1

stawa – dziś popr. forma 3.os.lp: staje. [przypis edytorski]

Do tyłu

2

hajda (z ukr.) – okrzyk popędzający, zagrzewający do ruszenia w drogę, do ataku itp. [przypis edytorski]

Do tyłu

3

de jure (łac.) – z prawa; według prawa. [przypis edytorski]

Do tyłu

4

scheda – spadek. [przypis edytorski]

Do tyłu

5

popręga – pasek noszony na wierzchnim ubraniu. [przypis edytorski]

Do tyłu

6

mitręga – trud. [przypis edytorski]

Do tyłu

7

jenerał – tak zwano woźnych; [jenerał: dziś: generał; red. WL]. [przypis autorski]

Do tyłu

8

pręt – tu: daw. miara, wynosząca 12–15 stóp, tj. ok. 4 m. [przypis edytorski]

Do tyłu

9

mórg – morga (z niem.: morgen: ranek), używane spolszczenie: jutrzyna; daw. jednostka powierzchni rolnej, początkowo oznaczała obszar, jaki jeden człowiek może zaorać (zasiać, skosić itd.) jednym zaprzęgiem w ciągu jednego dnia roboczego, czyli od rana do południa); na terenach daw. Rzeczpospolitej wynosiła 0,5–0,6 hektara (ok. 500 m²). [przypis edytorski]

Do tyłu

10

szersznie – Szlachtę zaściankową na Litwie zwano, w pogardliwym wyrazie szerszniami; ta nazwa pochodzi od barwy mundurów wojskowych Radziwiłłowskich, która była żółta z czarnym. [przypis autorski]

Do tyłu