Читать бесплатно онлайн

Uczone białogłowy

Автор Мольер (Жан-Батист Поклен)

personВсе книги автора

Удобнее читать в приложении

Читать в Telegram Читать в MAX Читать в VK Читать в WEB

menu_bookЧитать здесь

AI-разбор доступен после входа

Суть книги, пересказ, главный конфликт, ключевые идеи, вывод, кому полезна, главные темы, персонажи и цитаты можно получить после входа в BookRa.

auto_awesomeПолучить AI-разбор

О книге

Ciesz się klasyką! Miłego czytania!

Дата написания1970-01-01

Язык книгиpl

Возрастное ограничение0+

Жанры

зарубежная драматургия зарубежная старинная литература зарубежный юмор

Читать онлайн

Страница 3 из 19

OSOBY:

CHRYZAL, zamożny mieszczanin12.

FILAMINTA, żona Chryzala.

ARMANDA, córka Chryzala i Filaminty.

HENRYKA, córka Chryzala i Filaminty.

ARYST, brat Chryzala.

BELIZA, siostra Chryzala.

KLITANDER, zalotnik Henryki.

TRYSOTYN, literat.

WADIUS, uczony.

MARCYNA, kucharka.

LEPINE, lokajczyk.

JULIAN, służący Wadiusa.

REJENT.

Rzecz dzieje się w Paryżu, w domu Chryzala.

AKT PIERWSZY

SCENA PIERWSZA

Armanda, Henryka.

ARMANDA

Co słyszę, moja siostro, więc ty jesteś bliską Rzucić słodką dziewicy godność i nazwisko? Małżeństwo się twym oczom w szczęścia stroi blaski? Mógłże powstać w twej głowie ten zamiar tak płaski13?

HENRYKA

Tak, siostro.

ARMANDA

To „tak” twoje jest nie do zniesienia; Trudno go słuchać sercu bez odrazy drżenia.

HENRYKA

Lecz cóż widzisz w małżeństwie, siostro, co cię zmusza…

ARMANDA

Ach, mój Boże, pfe!

HENRYKA

Jak to?

ARMANDA

Czyliż twoja dusza Pojąć nawet niezdolna, jaką szpetną plamą Kala uczucia nasze już to słowo samo? Jak nieskromne obrazy oczom naszym kréśli, Przez jak brudne widoki wlecze nasze myśli? Ty nie drżysz przed nim, siostro? Ty byłabyś zdolną Przyjąć jego następstwa z chęcią tak powolną14?

HENRYKA

W moich oczach następstwa owe są nie inne, Jak tylko mąż i dzieci, i życie rodzinne; I kiedy myślę o tym, nic nie widzę jeszcze, Co by w mym sercu miało wstrętu budzić dreszcze.

ARMANDA

Nieba! I takie związki twą rozkoszą całą?

HENRYKA

I cóż lepszego młodej dziewczynie przystało, Niż związać swoje losy, zgodnie z obyczajem, Z mężem kochanym, który nas ukocha wzajem, I wierzyć, że tych uczuć niezłomne ogniwo Życie całe wypełni słodyczą godziwą? Czyż mogą nas nie nęcić tak dobrane śluby?

ARMANDA

Boże! Jakże twój umysł niski jest i gruby15! Jakże ty drobną czujesz się w świecie istotką, Skoro w kuchni się zamknąć jest twą chęcią słodką I żadne wyższe szczęście oczom twym nie świeci, Jak tylko król-małżonek i wrzaskliwe dzieci! Dla pospólstwa, dla grubo wyciosanych osób Pozostaw, siostro, życia tak poziomy sposób; Ty ku szczytniejszym celom podnieś swoje chęci: Niech wyższa rozkosz twoje pragnienia uświęci, I, z pogardą na zmysłów świat patrząc i ciała, Jak my, rozkoszom ducha chciej się oddać cała. Niech ci za przykład chlubny matka nasza staje, Której świat wszystek miano uczonej przyznaje: Jak ja, staraj się córką jej zostać prawdziwą; Dąż ku światłu, co w rodzie tym płonie tak żywo; Niechaj cię owa słodycz czarowna poruszy, Co przez nauki miłość wypływa nam z duszy. Miast skuta z mężem gnuśnieć w tym jarzmie wszetecznym, Z filozofią, siostrzyczko, złącz się ślubem wiecznym, Co wznosi nas wysoko ponad rodzaj ludzi I rozumu wszechwładztwo w sercu naszym budzi, Poddając jego prawom istotę zwierzęcą, Którą chucie pożądań niskich zawdy nęcą. Oto płomienie, oto czucia niezawodne, Co życie nasze całe wypełnić są godne; A ta miłość, co w sercu zwykłych kobiet gości, W moich oczach jest wartą jedynie litości.

HENRYKA

Niebo, którego głosu słuchać jest niezgorzej, Do przeróżnych nas zadań na tym świecie tworzy; I nie każdy wszak umysł posiada te cnoty, Z których filozof czerpie treść swojej istoty. Jeśli twoja myśl zdolną jest bujać w przestrzeni, W której tak górnie trawią życie swe uczeni, Mnie znów po ziemi stąpać losy przeznaczyły, I w drobnych troskach mierzyć słabe moje siły. Co niebo zsyła, tego nikt nie przeinaczy: Każda za swą skłonnością niech więc idzie raczej. Ty, przez swego umysłu geniusz znamienity, Wznoś się na filozofii niebosiężne szczyty, Podczas gdy moja dusza tu, na tym padole, Niech pozna wdzięk małżeństwa i przyziemną dolę. W ten sposób, choć odmienne ścigając przykłady, Obie możemy wstąpić w matki naszej ślady: Ty przez ducha i jego rozkosze szlachetne, Ja przez ziemskie uciechy, dla ciebie tak szpetne; Ty płodami natchnienia i myśli wspaniałej, A ja znów, siostro, tymi, co z gliny powstały.

ARMANDA

Jeśli kto chce się zbliżyć do jakiejś istoty, W tym niechaj szuka wzorów, co tworzy jej cnoty; Toż nie znaczy iść w ślady znamienitych osób, Gdy ktoś pluje i kaszle w ten jak one sposób.

HENRYKA

Lecz pomnij, że nie byłabyś tym, czymś się stała, Gdyby matka tak wzniośle na świat ten patrzała; I nie możesz się żalić na to, że jej zmysły Nie z samą filozofią w związek weszły ścisły. Nie żałujże i mnie więc, siostro, z swojej łaski, Tych marności, gdyś własnych dni im winna brzaski; I nie pozbawiaj świata rady surowémi Małego filozofka, co rwie się do ziemi.

ARMANDA

Widzę już, że zbyt trudno uleczyć cię będzie, Tak się zawzięłaś w swoim małżeńskim obłędzie; Niech wiem chociaż, do kogóż to wzdychasz tak ostro: Mniemam, nie do Klitandra chyba, moja siostro?

HENRYKA

I cóż by w mym wyborze było tak dziwnego? Czyż zbywa16 mu przymiotów? Czy nie wart jest tego?

ARMANDA

Nie; lecz tego do czynów uczciwych nie liczę, Aby w ten sposób cudze chcieć sprzątać zdobycze; Wszak ci to rzecz jest w świecie nazbyt dobrze znana, Że to ja byłam celem westchnień tego pana.

HENRYKA

Tak, lecz wzdychania owe to dla ciebie fraszki17, Tyś wyższa jest nad takie poziome igraszki; Tobie małżeństwo ani w myśli nie postało I filozofia tylko ma twą tkliwość całą. Gdy więc miłość Klitandra nic cię nie obchodzi, Że inna chcieć jej może, cóż tobie to szkodzi?

ARMANDA

Głos rozumu, co kiełza zmysłów szał zwodniczy, Nie broni nam kadzideł kosztować słodyczy; I, chociaż jako męża nie pragnie się kogo, Uwielbień jego hołdy przyjemne być mogą.

HENRYKA

Jam mu też, moja siostro, nie broniła wcale, By nadal uwielbienie swe niósł ci wytrwale; I przyjęłam jedynie, kiedy w moją stronę Zwrócił płomienie, wprzódy przez ciebie wzgardzone.

ARMANDA

I te odepchniętego kochanka zapały Z zupełną się u ciebie ufnością spotkały? Mniemasz tedy, że szczere dla cię chęci żywi Serce, co mnie niedawno kochało najtkliwiej?

HENRYKA

Tak mi powiedział, siostro, i ja temu wierzę.

ARMANDA

Radzę, siostrzyczko, nie bądź zbyt ufną w tej mierze; Gdy mówi, że nie za mną, lecz za tobą ginie, Nie myśli tego lub też łudzi się jedynie.

HENRYKA

Nie wiem, lecz jeśli pragniesz, przystaję z ochotą, By po prostu Klitandra zapytać się o to: Oto nadchodzi; będzie mógł tedy najprościej Swym oświadczeniem wszelkie przeciąć wątpliwości.

Страница 3 из 19

Назад 1 2 3 4…19 Далее