Күрпілдейді ерте-кеш қара саба, Сабасыз қазақ үйі жараса ма. Саба пісіп жеңешем ойға кетіп, Қозғайды, көне сырды оңашада. Күрпілдейді ерте-кеш қара саба, Толтырған саумалымен жаңа сауа. Кештерде елең етпей тамашаға, Тербетпейді көне сырды оңашада. Көздерден жасырады көне сырын, Жасырады алауын денесінің. Күтеді қалғығанын енесінің, Ойменен жалғасады келесі күн. Алаулап күйіп-жанып кеш батады, Жеңешем бəрімізден кеш жатады. Көгендегі қозыдай анау ұлдар, Ер жетіп, əлі ертең-ақ ес қатады. Жеңешем мұны да ойлап мұңдана ма, Мұң кешкен жаны ширап, шыңдала ма Күн озып, күні бойғы тірлікпенен, Көз шырымын алады түнде ғана. Жүретін күні кеше күліп таңдай, Күлетін жүрегінде күдік қалмай. Қасында қара саба мұңданасың, Асауым, жуасыған құрық салмай… Ол енді қызық күнін ұмытқандай, Айқасқан ақ маңдайда сызықтарды-ай. Жүруші ең жабырқамай, жан жеңешем, Жарыңды аңсадың ба, жүріп шалғай?!. Неге-неге толқыды асау жаны, Қалайша, қара көзің жасаурады? Неге-неге дірілдеп кетті иығың, Өр едің ғой, мойымас қашан-дағы. Неге ол ауыр ойдан бас алмады, Неге оның жанарынан жас аунады. Құлпырып, қызғалдақтай алауланып, Неге ол бұрынғыдай жасанбады. Жасыды-ау, жасыра алмай сағынышын, Жар демі, шарпыды ма жалын ішін. «Бəрі де майдандағы жарым үшін, Қан кешіл жүрген ерлер, бəрің үшін…» Оралмады майданнан жылқышы ағам, Оралмады ұяға Жыл құсы аман. Күндер өтті, ай өтті, жылдар озды, Қамсыз көңіл көрші бар, Күлкісі аман… Сыңғырлай кеп күледі – Сынағандай, Жеңешем жаны танбас, жылап алмай. Жаншыла күрсінеді кейде сонша, Үстіне қара жартас құлағандай. Отырар кейде түкті елең қылмай, Сəулесін шаңырақтан төгер мұңлы ай. Кейде ол өрмек құрып, кесте тігер, Бола бермес əркімде өнер мұндай. Жеңгемді жетелейтін алға арманы, Босамайтын істен бір бал бармағы. Күн ұзақ бие сауып, түнде іс тігіп, Үзілмей айтушы еді-ау, таңдарға əнін. Болмайтын бөгде мінез басқадай тым, Үлкендер бұны ауыздан тастамайтын. Тағдыр қатал, жасқайтын, жасытатын, Тентек деген шалдар да жасқамайтын. Сəнді еді, сүйкімді еді мінезімен, Үлгі-өнеге көруші ем бір өзінен. Домбыраға қосылып, əн салғанда, Ащы шер төгілетін жүрегінен. Талай таңдар əн тыңдап қалғығанмын, Көрді ме содан жақсы əнді жаным… Жал-құйрығын ерте-кеш əнмен тарап, Жылқыға қосты ағамның арғымағын. Осылай ер-тұрманын жинастырды, Неге оны тағдыр мұңмен сырластырды. Кейін білдім, тұлдатып қаракерін, Аттандырып салыпты қимас күнді… Жұрт жиналды, ағаның асын беріп, Қиналдым, қол боп аққан жасын көріп. Қайран жеңгем, қартайды бір-ақ күнде, Ғайып болды кешегі асыл көрік. Көркіне көз біткенді малындырып, Көрінді салқын болып, жанып жүріп… Құдіретті ғой махаббат жеңешемді, Кешегідей жүр əлі сағындырып… Кешегідей жүр əлі сағындырып, Көзді орайды кейде бір сағым күліп. Көргенім жоқ дəл мұндай берік жанды, Өтетін бір өзіне табындырып, Сағынышын ақылға бағындырып.

* * *

Кешегі жас келіншек, сылқым ерен, Жайлауға көшті бірге жылқыменен. Арындап тау өзені асыр салды, Жеңешем қабағына сыр түнеген. Жаңбыр да жауып өтті сіркіреген, Қауышты, қайта қонып жұртыменен. Қайда еді тентек түндер жүршілеген, Ол қоштасқан, қоштасқан күлкіменен. Жұрт жатыр шырт ұйқыда тыныс алып, Естілді маң төбеттің үні талып. Қарт енесі күрсінді қайта-қайта, Бір келіншек, бір қарттың сыры қанық. Жүретін көз алдында күліп-ойнап, Жатыр ма өткен күнін, ұлын ойлап. Ай сəулесі төгілген, оң жақтағы – Тұр екен шымылдық та түрі жайнап. Қайран үміт, қайырылмас шекер үміт, Қарт ана төсегінен көтеріліп. Қайта бір қарап еді шымылдыққа, Алаулап бара жатты от өріліп. Көзін ол сүрте берді бұлдыраған, Құлаққа күлкі естілді сыңғыраған… Құлап түсті, дəрмен жоқ төсегіне, Тыныштық қайта орнады тұнжыраған. Қайтсін-ай! Қайта тұрды қалбырақтап, Қариясын, қайсарын алды жоқтап… Қызуы өрлеп, кезерді жұқа ерні, Есінен танып кетті сандырақтап. Ақ жүзін ащы жаспен жауып алып, Жеңешем де оралған суын алып. Жан ұшыра қасына жеткені сол, Өзгеріп кеткен бұлай түрі неғып. Уақыт па, біреуге сын тағатындай, Соқты жүрек, өмірдің сағатындай. Шошынды ол, шынымен осынау үйде Қаңырап, қара басы қалатындай. Дауыстап, оятты ол балаларын, Дабырлап, ойын бөлді даладағы үн. «Бір менен бəрін де алып болмап па еді, Тағы да қалып па еді қалағаның…» – Деп, жеңешем, жылады дауыс салып, Көрші де жеткен екен қауыптеніп, Əп-сəтте үйдің ішін үрей билеп, Ана жатыр төсекте арып-талып. Жеңешем от тұтатып, жақты шырақ, Жанына неше алуан батты сұрақ. Сырқаттың есіне түсіп жалғыз ұлы – Қайсарын – қайта-қайта жатты сұрап. Ауру үнсіз, аспанға телміреді, Сақылдап, сайды кезіп жел күледі. Жұлдызы жымыңдайды, аспан ашық, Неткен жалған! Опасыз, көлгір еді. Бар өмір көз алдына тына қалды, Күлгенді, сезбейді енді жылағанды. Бұл тағдыр сүймейді құлағанды, Бермейді тұтасымен сұрағанды… Кемсеңдеді ол сөзін ұқтыра алмай, Қайсарын келеді деп, күтті қандай! Кемерін толқын қанша кемірсе де, Жан еді-ау, жылжымайтын Мықты жардай. Ажалдың шыныменен жеңгені ме, Шарасы жоқ, енді оның көнбеуіне. Соңынан ерген мынау қарғалары – Оралып жүруші еді белбеуіне… Жүруші еді оралып етегіне, Мынау жалған шынымен өтеді ме. Қимасын да ол қиып бара жатыр, Басқа дүние, басқа өмір жетегіне. Тірлік те қызық еді бейнетімен, Отауын деп жүретін өрге тігем. Көсілген осынау кең жер бетінен, Көшті енді бесігінен ең алғаш тербетілген. Үзілер сабағынан гүл де семіп, Қасында отыратын күнде серік – Кетті енді аяулы ана мəңгі ұйықтап, Келінін тапсырды екен, кімге сеніп… Қарады көзін ашып аттандыра, Қоштасты иек қағып басқаларға. Сəулесі жанарының сөне берді, Қанша ойлар, қанша арман тартқан алға… Төңкерілді ауыр жүк артқан арба…

Страница 1 из 2

Назад1 2 Далее