Marta

{"page":{"canonicalUrl":"https://bookra.app/books/3TbxmSxF","pageTitle":"Marta (Eliza Orzeszkowa) — полный текст, краткое содержание, анализ и герои","metaDescription":"Полный текст книги «Marta». А также краткое содержание, главные мысли, конфликт, темы, персонажи, цитаты и ответы на вопросы.","headingTitle":"«Marta». Читать бесплатно онлайн","headingSubtitle":"Eliza Orzeszkowa","structuredData":[{"@context":"https://schema.org","@type":"BreadcrumbList","@id":"https://bookra.app/books/3TbxmSxF#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"BookRa","item":"https://bookra.app/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"зарубежная классика","item":"https://bookra.app/genre/5214"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Marta","item":"https://bookra.app/books/3TbxmSxF"}]},{"@context":"https://schema.org","@type":"WebPage","@id":"https://bookra.app/books/3TbxmSxF","url":"https://bookra.app/books/3TbxmSxF","name":"«Marta». Читать бесплатно онлайн","description":"Полный текст книги «Marta». А также краткое содержание, главные мысли, конфликт, темы, персонажи, цитаты и ответы на вопросы.","breadcrumb":{"@id":"https://bookra.app/books/3TbxmSxF#breadcrumb"},"mainEntity":{"@id":"https://bookra.app/books/3TbxmSxF#work"},"primaryImageOfPage":{"@type":"ImageObject","url":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-pd-public/content/5e69a243-aff4-11ea-a162-441ea14f7ef4/thumbs/1200.webp"}},{"@context":"https://schema.org","@type":"Book","@id":"https://bookra.app/books/3TbxmSxF#work","name":"Marta","url":"https://bookra.app/books/3TbxmSxF","description":"Marta stanowi typowy przykład pozytywistycznej powieści tendencyjnej. Zbyt typowy jak na gust dzisiejszy – ze szkodą dla wagi podejmowanej przez Orzeszkową tematyki obecności kobiet na rynku pracy i w życiu społecznym.Oczywiście wiele się zmieniło, odkąd Marta została po raz pierwszy opublikowana w 1873 roku na łamach „Tygodnika Mód i Powieści”. W naszym kręgu kulturowym edukacja dziewczynek nie różni się merytorycznie od tej przeznaczonej dla chłopców: ma służyć im w życiu zawodowym, a nie jedynie w salonie dla uprzyjemnienia spotkań towarzyskich. Kobiety studiują na wyższych uczelniach i mają prawa wyborcze, również bierne. Jeśli do którejś przyczepi się na ulicy znany podrywacz i będzie miał kaprys jej towarzyszyć, nie poderwie to jej reputacji… raczej nie, przynajmniej w większych miejscowościach.Wszystko to są jednak stosunkowo nowe zdobycze cywilizacyjne, uzyskiwane sukcesywnie, przy wtórze komentarzy raz kpiących, innym razem oburzonych. Ciągle jeszcze wizja kobiety jako przywódczyni państwa, szczególnie dużego, światowego mocarstwa, jest rewolucyjna, a dla wielu nie do przyjęcia. Ciągle też za te same kwalifikacje kobiety dostają mniejszą płacę od mężczyzn, a kobieta samodzielnie wychowująca dziecko nie jest traktowana jak głowa rodziny, choć nią jest w istocie. Przede wszystkim jednak silna pozostaje tendencja postrzegania tych czasów, które ukazuje powieść Orzeszkowej, jako czasów idyllicznych, kiedy kobieta pozostawała oddana tylko kręgowi domowych obowiązków, otoczona szarmanckim zainteresowaniem oraz opieką mężczyzn i to jej w zupełności wystarczało, uszczęśliwiało, jako „naturalne” jej położenie.Warto tej idylli przyjrzeć się bliżej, wybaczając autorce przerysowania i perswazyjny ton. Był on potrzebny wówczas, żeby nadać impet ruchowi emancypacyjnemu: dlatego Marta przyniosła Orzeszkowej potężny sukces w kraju i za granicą, uczyniła ją też adresatką listownych zwierzeń, próśb o rady i podziękowań od wielu kobiet z różnych warstw społecznych, w różnym wieku i z różnych stron.","image":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-pd-public/content/5e69a243-aff4-11ea-a162-441ea14f7ef4/thumbs/1200.webp","inLanguage":"pl","genre":["зарубежная классика","зарубежная старинная литература"],"sameAs":["https://litres.ru/book/orzeszkowa-eliza/marta-55843774/"],"author":[{"@type":"Person","@id":"https://bookra.app/author/1d1dfa27-1079-11e7-9b47-0cc47a5203ba#person","name":"Eliza Orzeszkowa","url":"https://bookra.app/author/1d1dfa27-1079-11e7-9b47-0cc47a5203ba"}],"about":[{"@type":"Thing","name":"зарубежная классика"},{"@type":"Thing","name":"зарубежная старинная литература"},{"@type":"Thing","name":"чтение онлайн"},{"@type":"Thing","name":"саммари"},{"@type":"Thing","name":"AI-разбор"},{"@type":"Thing","name":"персонажи"},{"@type":"Thing","name":"цитаты"}],"workExample":{"@type":"Book","@id":"https://bookra.app/books/3TbxmSxF#edition","url":"https://bookra.app/books/3TbxmSxF","bookFormat":"https://schema.org/EBook","inLanguage":"pl","sameAs":["https://litres.ru/book/orzeszkowa-eliza/marta-55843774/"],"isAccessibleForFree":true,"potentialAction":{"@type":"ReadAction","name":"Читать бесплатно онлайн «Marta»","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://bookra.app/books/3TbxmSxF","actionPlatform":["https://schema.org/DesktopWebPlatform"]},"expectsAcceptanceOf":{"@type":"Offer","category":"nologinrequired"}}}}],"book":{"idCatalog":762887,"shortId":"3TbxmSxF","title":"Marta","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-pd-public/content/5e69a243-aff4-11ea-a162-441ea14f7ef4/thumbs/1200.webp","annotationText":"Marta stanowi typowy przykład pozytywistycznej powieści tendencyjnej. Zbyt typowy jak na gust dzisiejszy – ze szkodą dla wagi podejmowanej przez Orzeszkową tematyki obecności kobiet na rynku pracy i w życiu społecznym.Oczywiście wiele się zmieniło, odkąd Marta została po raz pierwszy opublikowana w 1873 roku na łamach „Tygodnika Mód i Powieści”. W naszym kręgu kulturowym edukacja dziewczynek nie różni się merytorycznie od tej przeznaczonej dla chłopców: ma służyć im w życiu zawodowym, a nie jedynie w salonie dla uprzyjemnienia spotkań towarzyskich. Kobiety studiują na wyższych uczelniach i mają prawa wyborcze, również bierne. Jeśli do którejś przyczepi się na ulicy znany podrywacz i będzie miał kaprys jej towarzyszyć, nie poderwie to jej reputacji… raczej nie, przynajmniej w większych miejscowościach.Wszystko to są jednak stosunkowo nowe zdobycze cywilizacyjne, uzyskiwane sukcesywnie, przy wtórze komentarzy raz kpiących, innym razem oburzonych. Ciągle jeszcze wizja kobiety jako przywódczyni państwa, szczególnie dużego, światowego mocarstwa, jest rewolucyjna, a dla wielu nie do przyjęcia. Ciągle też za te same kwalifikacje kobiety dostają mniejszą płacę od mężczyzn, a kobieta samodzielnie wychowująca dziecko nie jest traktowana jak głowa rodziny, choć nią jest w istocie. Przede wszystkim jednak silna pozostaje tendencja postrzegania tych czasów, które ukazuje powieść Orzeszkowej, jako czasów idyllicznych, kiedy kobieta pozostawała oddana tylko kręgowi domowych obowiązków, otoczona szarmanckim zainteresowaniem oraz opieką mężczyzn i to jej w zupełności wystarczało, uszczęśliwiało, jako „naturalne” jej położenie.Warto tej idylli przyjrzeć się bliżej, wybaczając autorce przerysowania i perswazyjny ton. Był on potrzebny wówczas, żeby nadać impet ruchowi emancypacyjnemu: dlatego Marta przyniosła Orzeszkowej potężny sukces w kraju i za granicą, uczyniła ją też adresatką listownych zwierzeń, próśb o rady i podziękowań od wielu kobiet z różnych warstw społecznych, w różnym wieku i z różnych stron.","catalogType":"PUBLIC_DOMAIN","catalogTypeLabel":"Общественное достояние","authorLine":"Eliza Orzeszkowa","authors":[{"id":"1d1dfa27-1079-11e7-9b47-0cc47a5203ba","displayName":"Eliza Orzeszkowa","protectedUrl":"/author/1d1dfa27-1079-11e7-9b47-0cc47a5203ba","wikipediaUrl":null,"wikidataUrl":null}],"genres":[{"id":5214,"title":"зарубежная классика","token":null,"publicUrl":"https://bookra.app/genre/5214"},{"id":5215,"title":"зарубежная старинная литература","token":null,"publicUrl":"https://bookra.app/genre/5215"}],"keywords":[],"facts":[{"key":"dateWritten","label":"Дата написания","value":"1970-01-01"},{"key":"bookLanguage","label":"Язык книги","value":"pl"},{"key":"adult","label":"Возрастное ограничение","value":"0+"}],"seoSections":[],"authorSummary":null,"hasArtifacts":false,"canReadInApp":true,"readUrl":"https://web.bookra.app/?startapp=r_762887","artifactsUrl":"https://web.bookra.app/?startapp=b_762887","readCtaLabel":"Читать бесплатно","artifactsCtaLabel":"AI-разбор","appReadLinks":{"tg":"https://t.me/bookra_lib_bot/BookRa?startapp=r_762887","vk":"https://vk.com/app54470698#startapp=r_762887","max":"https://max.ru/id7751370047_bot?startapp=r_762887","web":"https://web.bookra.app/?startapp=r_762887"},"appAnalysisLinks":{"tg":"https://t.me/bookra_lib_bot/BookRa?startapp=b_762887","vk":"https://vk.com/app54470698#startapp=b_762887","max":"https://max.ru/id7751370047_bot?startapp=b_762887","web":"https://web.bookra.app/?startapp=b_762887"},"guestReaderUrl":"/books/3TbxmSxF#reader-content","authorCtaLabel":"Все книги автора","authorProtectedUrl":"/author/1d1dfa27-1079-11e7-9b47-0cc47a5203ba","readersCount":0,"adultLabel":"0+","yearLabel":null,"datePublished":null,"publisherLabel":null,"isbn":null,"oclc":null,"lccn":null,"partnerUrl":null,"accessNote":"Полный текст книги и AI-разбор откроются на защищенных страницах BookRa после входа."},"reader":{"page":1,"totalPages":64,"hasPrev":false,"hasNext":true,"prevPageUrl":null,"nextPageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=2#reader-content","progressLabel":"Страница 1 из 64","sections":[{"id":"content0:0","kind":"heading","text":"Eliza Orzeszkowa Marta"},{"id":"content0:1","kind":"paragraph","text":"Życie kobiety to wiecznie gorejący płomień miłości – powiadają jedni."},{"id":"content0:2","kind":"paragraph","text":"Życie kobiety to zaparcie się – twierdzą inni."},{"id":"content0:3","kind":"paragraph","text":"Życie kobiety to macierzyństwo – wołają tamci."},{"id":"content0:4","kind":"paragraph","text":"Życie kobiety to igraszka – żartują inni jeszcze."},{"id":"content0:5","kind":"paragraph","text":"Cnota kobiety to ślepa wiara – chórem zgadzają się wszyscy."},{"id":"content0:6","kind":"paragraph","text":"Kobiety wierzą ślepo; kochają, poświęcają się, hodują dzieci, bawią się… spełniają zatem wszystko, co świat spełniać im nakazuje, a jednak świat krzywo jakoś na nie spogląda i od czasu do czasu odzywa się w kształcie wyrzutu lub napomnienia:"},{"id":"content0:7","kind":"paragraph","text":"– Źle dzieje się z wami!"},{"id":"content0:8","kind":"paragraph","text":"Spomiędzy kobiet samych przenikliwsze, rozumniejsze lub nieszczęśliwsze, wglądając w siebie lub rozglądając się dokoła, powtarzają:"},{"id":"content0:9","kind":"paragraph","text":"– Źle dzieje się z nami!"},{"id":"content0:10","kind":"paragraph","text":"Na wszelkie złe niezbędnym jest środek zaradczy; ci i owi upatrują go w tym lub w owym, ale choroba nie ustępuje przed receptą."},{"id":"content0:11","kind":"paragraph","text":"Niedawno jeden z najsłuszniej poważanych w kraju naszym pisarzy (pan Zachariasiewicz w powieści pt. Albina) podał do wiadomości publicznej, że kobiety fizycznie i moralnie chorują dlatego, że brak im wielkiej miłości (naturalnie dla mężczyzny)."},{"id":"content0:12","kind":"paragraph","text":"Nieba! Jakaż to olbrzymia niesprawiedliwość!"},{"id":"content0:13","kind":"paragraph","text":"Niech różowy bożek Eros zleci nam ku pomocy i zaświadczy, iż całe życie nasze nie jest czym innym jak kadzidłem na cześć jego nieustannie palonym!"},{"id":"content0:14","kind":"paragraph","text":"Zaledwie odrósłszy od ziemi słyszymy już, że przeznaczeniem naszym będzie kochać jednego z panów stworzenia; podlotki, marzymy o tym panu i władcy każdego wieczora, w którym na niebiosach księżyc świeci lub gwiazdy błyszczą, każdego poranku, w którym śnieżne lilie rozwijają ku słońcu wonne swe kielichy, marzymy i wzdychamy. Wzdychamy do chwili, w której wolno nam będzie, jak liliom ku słońcu, zwrócić się ku temu, który z mgły porannych obłoków lub powodzi księżycowego światła wyłania się przed wyobraźnią naszą z postacią Adonisa śpiącego na tajemnicy… Potem… cóż potem? Adonis zstępuje z chmur, wciela się, zamieniamy z nim obrączki i wychodzimy za mąż… Jest to także akt miłości, a chociaż wyżej nadmieniony pisarz w bardzo zresztą pięknych swych powieściach utrzymywać chce, iż zawsze i nieodmiennie jest to tylko akt rachuby, nie zgadzamy się z nim w tej mierze. Akt rachuby w wyjątkowych sferach i okolicznościach, powszechnie bywa to akt miłości. Jakiej miłości? Wcale to już inna a wielce subtelna i długiego mówienia o sobie wymagająca materia, dość przecież, że gdy w białych muślinach wstydliwą twarz słoniąc1 tiulowymi zwojami idziemy do ołtarza, śliczniutki Eros leci przed nami i wstrząsa nam nad głową pochodnią o różanych płomykach."},{"id":"content0:15","kind":"paragraph","text":"Potem? Cóż potem? Kochamy znowu… Jeżeli nie tego z panów stworzenia, który podlotkowi objawiał się w marzeniu, a dziewicy obrączkę ślubną na palec włożył – to innego, jeżeli zresztą nie kochamy żadnego, to kochać pragniemy… usychamy, suchot dostajemy, jędzami częstokroć się stajemy z pragnienia kochania…"},{"id":"content0:16","kind":"paragraph","text":"A z tego wszystkiego co wynika? Jedne z nas, otulone skrzydłami bożka miłości, przelatują wprawdzie przez całe życie uczciwie, cnotliwie i szczęśliwie, inne przecież, liczniejsze, daleko liczniejsze, zakrwawionymi stopami chodzą po ziemi walcząc o chleb, o spokój, o cnotę, łzy lejąc obfite, cierpiąc straszliwie, grzesząc okrutnie, spadając w otchłanie wstydu, umierając z głodu…"},{"id":"content0:17","kind":"paragraph","text":"Recepta tedy zamykająca się w słowie „kochajcie!” nie na wszystkie służy choroby."},{"id":"content0:18","kind":"paragraph","text":"Może by dodać jej jedną jeszcze ingrediencję2, aby skuteczniejsza była."},{"id":"content0:19","kind":"paragraph","text":"Jaką?"},{"id":"content0:20","kind":"paragraph","text":"Powie nam to może karta wydarta z życia kobiety…"},{"id":"content0:21","kind":"heading","text":"*"},{"id":"content0:22","kind":"paragraph","text":"Ulica Graniczna3 jest jedną z dość ożywionych ulic Warszawy. Lat temu parę w bardzo piękny dzień jesienny ulicą tą szło i jechało mnóstwo ludzi, z których każdy śpieszył to do interesów swych, to do przyjemności; nie oglądał się ani na lewo, ani na prawo i wcale a wcale nie zwracał uwagi na to, co działo się w głębi jednego z dziedzińców, ulicy dotykających."},{"id":"content0:23","kind":"paragraph","text":"Dziedziniec to był czysty, dość obszerny, z czterech stron otoczony wysokimi murowanymi budowlami. Budowla znajdująca się w głębi była najmniejsza, ale po wielkich oknach, szerokim wejściu i ładnym ganku wejście to przyozdabiającym wnosić można było, że znajdujące się w niej mieszkania były wygodne i ozdobne."},{"id":"content0:24","kind":"paragraph","text":"Na ganku stała młoda kobieta w żałobnej sukni z bladą bardzo twarzą. Blada również i w żałobę przyodziana czteroletnia dziewczynka czepiała się rąk jej, które, nie załamane wprawdzie, zwisały jednak bezsilnie, nadając postaci kobiety pozór wielkiego smutku i znękania."},{"id":"content0:25","kind":"paragraph","text":"Z czystych, szerokich wschodów prowadzących na wyższe piętro budowli schodzili wciąż ludzie w grubej odzieży i grubym opylonym obuwiu. Byli tam tragarze niosący najrozmaitsze sprzęty, jakimi tylko napełnionym i przybranym być może mieszkanie, jeśli niezbyt obszerne i wytworne, to przynajmniej ładnie i wygodnie urządzone. Były tam łóżka mahoniowe, kanapy i fotele obite pąsowym wełnianym adamaszkiem, kształtne szafy i komody, parę konsolek nawet z marmurowymi płytami, parę sporych zwierciadeł, dwa wielkie drzewa oleandrowe w doniczkach i datura, na której gałęziach zwieszało się jeszcze kilka niezupełnie okwitłych kielichów białego kwiecia."},{"id":"content0:26","kind":"paragraph","text":"Tragarze wszystkie przedmioty te znosili ze wschodów i mijając stojącą na ganku kobietę ustawiali je na bruku dziedzińca albo umieszczali na dwóch wozach w bliskości bramy stojących, albo jeszcze wynosili na ulicę. Kobieta stała nieruchomo i wiodła oczami za każdym z wynoszonych sprzętów. Znać było, że przedmioty te, z którymi rozstawała się widocznie, posiadały dla niej nie tylko materialną cenę; żegnała je ona tak, jak się żegna widome znaki, kreślące przed oczami naszymi dzieje znikłej bezpowrotnie przeszłości, jak się żegna niemych świadków utraconego szczęścia. Blade czarnookie dziecię silniej pociągnęło suknię matki."},{"id":"content0:27","kind":"paragraph","text":"– Mamo! – szepnęła dziewczynka. – Patrz! Biurko ojca!"},{"id":"content0:28","kind":"paragraph","text":"Tragarze znosili ze wschodów i ustawiali na wozie obszerne biurko męskie, zielonym suknem obite i ładnie rzeźbioną galeryjką ozdobione. Kobieta w żałobie długim spojrzeniem okryła sprzęt wskazywany jej drobnym paluszkiem dziecka."},{"id":"content0:29","kind":"paragraph","text":"– Mamo! – szeptała dziewczynka. – Czy widzisz tę wielką czarną plamę na biurku ojca? … Ja pamiętam, jak się to stało… Ojciec siedział przed biurkiem i trzymał mię na kolanach, ty, mamo, przyszłaś i chciałaś mię ojcu odebrać. Ojciec śmiał się i nie oddawał mię, ja swawoliłam i rozlałam atrament… Ojciec nie gniewał się. Ojciec był dobry, nigdy nie gniewał się ani na mnie, ani na ciebie…"},{"id":"content0:30","kind":"paragraph","text":"Dziecko szeptało słowa te, kryjąc twarzyczkę w fałdy żałobnej sukni matczynej, całym drobnym ciałkiem swym tuląc się do jej kolan. Znać i nad tym dziecinnym sercem wspomnienia wywierały już moc swoją, ściskając je bólem nieświadomym samego siebie. Z suchych dotąd oczu kobiety spłynęły dwie łzy grube; chwila, wywołana przed pamięć jej słowami dziecka, zagubiona niegdyś w milionach chwil podobnych jej, codziennych, uśmiechnęła się teraz ku nieszczęśliwej czarującą goryczą utraconego raju. Być może, iż pomyślała także, że swoboda, wesołość owej chwili opłacona została dziś utratą jednego z ostatnich kęsów chleba, pozostałych jej i jej dziecku, opłacona zostanie jutro – głodem; plama atramentowa, powstała śród śmiechu dziecka i pocałunków rodziców, kilkanaście złotych ujęła wartości sprzętu."}],"toc":[{"id":"content0:0:1","label":"Eliza Orzeszkowa Marta","page":1,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF#reader-content"},{"id":"content0:21:1","label":"*","page":1,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF#reader-content"},{"id":"content0:104:4","label":"*","page":4,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=4#reader-content"},{"id":"content0:129:6","label":"*","page":6,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=6#reader-content"},{"id":"content0:304:12","label":"*","page":12,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=12#reader-content"},{"id":"content0:863:34","label":"*","page":34,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=34#reader-content"},{"id":"content1:37:39","label":"*","page":39,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=39#reader-content"},{"id":"content1:185:44","label":"*","page":44,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=44#reader-content"},{"id":"content1:324:49","label":"*","page":49,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=49#reader-content"},{"id":"content1:400:52","label":"*","page":52,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=52#reader-content"},{"id":"content1:621:58","label":"*","page":58,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=58#reader-content"},{"id":"contentnotes0:0:62","label":"1","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:3:62","label":"2","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:6:62","label":"3","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:9:62","label":"4","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:12:62","label":"5","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:15:62","label":"6","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:18:62","label":"7","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:21:62","label":"8","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:24:62","label":"9","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:27:62","label":"10","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:30:62","label":"11","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:33:62","label":"12","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:36:62","label":"13","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:39:62","label":"14","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:42:62","label":"15","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:45:62","label":"16","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:48:62","label":"17","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:51:62","label":"18","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:54:62","label":"19","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:57:62","label":"20","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:60:62","label":"21","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:63:62","label":"22","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:66:62","label":"23","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:69:62","label":"24","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:72:62","label":"25","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:75:62","label":"26","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:78:62","label":"27","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:81:62","label":"28","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:84:62","label":"29","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:87:62","label":"30","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:90:62","label":"31","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:93:62","label":"32","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:96:62","label":"33","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:99:62","label":"34","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:102:62","label":"35","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:105:62","label":"36","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:108:62","label":"37","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:111:62","label":"38","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:114:62","label":"39","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:117:62","label":"40","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:120:62","label":"41","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:123:62","label":"42","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:126:62","label":"43","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:129:62","label":"44","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:132:62","label":"45","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:135:62","label":"46","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:138:62","label":"47","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:141:63","label":"48","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:144:63","label":"49","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:147:63","label":"50","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:150:63","label":"51","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:153:63","label":"52","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:156:63","label":"53","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:159:63","label":"54","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:162:63","label":"55","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:165:63","label":"56","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:168:63","label":"57","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:171:63","label":"58","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:174:63","label":"59","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:177:63","label":"60","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:180:63","label":"61","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:183:63","label":"62","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:186:63","label":"63","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:189:63","label":"64","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:192:63","label":"65","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:195:63","label":"66","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:198:63","label":"67","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:201:63","label":"68","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:204:63","label":"69","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:207:63","label":"70","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:210:63","label":"71","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:213:63","label":"72","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:216:63","label":"73","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:219:63","label":"74","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:222:63","label":"75","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:225:63","label":"76","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:228:63","label":"77","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:231:63","label":"78","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:234:63","label":"79","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:237:63","label":"80","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:240:63","label":"81","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:243:63","label":"82","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:246:63","label":"83","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:249:63","label":"84","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:252:63","label":"85","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:255:63","label":"86","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:258:63","label":"87","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:261:63","label":"88","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:264:63","label":"89","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:267:63","label":"90","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:270:63","label":"91","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:273:63","label":"92","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:276:63","label":"93","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:279:64","label":"94","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"},{"id":"contentnotes0:282:64","label":"95","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"},{"id":"contentnotes0:285:64","label":"96","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"},{"id":"contentnotes0:288:64","label":"97","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"},{"id":"contentnotes0:291:64","label":"98","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"},{"id":"contentnotes0:294:64","label":"99","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"},{"id":"contentnotes0:297:64","label":"100","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"},{"id":"contentnotes0:300:64","label":"101","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"},{"id":"contentnotes0:303:64","label":"102","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"},{"id":"contentnotes0:306:64","label":"103","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"},{"id":"contentnotes0:309:64","label":"104","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"},{"id":"contentnotes0:312:64","label":"105","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"},{"id":"contentnotes0:315:64","label":"106","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"},{"id":"contentnotes0:318:64","label":"107","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"},{"id":"contentnotes0:321:64","label":"108","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"},{"id":"contentnotes0:324:64","label":"109","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"},{"id":"contentnotes0:327:64","label":"110","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"},{"id":"contentnotes0:330:64","label":"111","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"},{"id":"contentnotes0:333:64","label":"112","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"},{"id":"contentnotes0:336:64","label":"113","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"},{"id":"contentnotes0:339:64","label":"114","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"},{"id":"contentnotes0:342:64","label":"115","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"},{"id":"contentnotes0:345:64","label":"116","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"},{"id":"contentnotes0:348:64","label":"117","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"},{"id":"contentnotes0:351:64","label":"118","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"},{"id":"contentnotes0:354:64","label":"119","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"}]},"similarBooks":[{"idCatalog":787516,"shortId":"038AHbna","title":"Человек-зверь","authorLine":"Эмиль Золя, В. Ранцова","primaryAuthorId":"82d512ee-2a82-102a-9ae1-2dfe723fe7c7","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-pd-public/content/46378965-70f6-41f4-9510-013fea11211d/thumbs/400.webp","publicUrl":"https://bookra.app/books/038AHbna"},{"idCatalog":7183,"shortId":"4SSnge7p","title":"Фараон","authorLine":"Болеслав Прус, Е. Н. Троповский","primaryAuthorId":"dcbe6513-2a81-102a-9ae1-2dfe723fe7c7","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-litres-public/content/32aeea09-f542-4c48-ba6c-1464e0288595/thumbs/400.webp","publicUrl":"https://bookra.app/books/4SSnge7p"},{"idCatalog":521096,"shortId":"39RurXks","title":"Хагакурэ, или Сокрытое в листве","authorLine":"Цунэтомо Ямамото, Сергей И. Логачев","primaryAuthorId":"292e10ef-2a83-102a-9ae1-2dfe723fe7c7","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-litres-public/content/d2c8ca1b-24e9-11ee-8496-0cc47af30fe4/thumbs/400.webp","publicUrl":"https://bookra.app/books/39RurXks"},{"idCatalog":790354,"shortId":"08oOsnCu","title":"Сон в летнюю ночь","authorLine":"Уильям Шекспир, Николай Михайлович Сатин","primaryAuthorId":"c577ea96-2a81-102a-9ae1-2dfe723fe7c7","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-pd-public/content/9cb6e365-8043-11e7-af8e-0cc47a1952f2/thumbs/400.webp","publicUrl":"https://bookra.app/books/08oOsnCu"},{"idCatalog":788220,"shortId":"0Tjejja2","title":"Нана","authorLine":"Эмиль Золя, Т. Иринова","primaryAuthorId":"82d512ee-2a82-102a-9ae1-2dfe723fe7c7","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-pd-public/content/5a387752-aafd-4f3d-bb91-627dfd767da4/thumbs/400.webp","publicUrl":"https://bookra.app/books/0Tjejja2"},{"idCatalog":577406,"shortId":"0q0GFNSG","title":"Золотой осел","authorLine":"Луций Апулей, Михаил Алексеевич Кузмин","primaryAuthorId":"673278e9-2a98-102a-9ac3-800cba805322","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-litres-public/content/c0602770-11db-11ef-8496-0cc47af30fe4/thumbs/400.webp","publicUrl":"https://bookra.app/books/0q0GFNSG"},{"idCatalog":763844,"shortId":"0k1CVPMc","title":"Ромео и Джульетта","authorLine":"Уильям Шекспир, Дмитрий Лаврентьевич Михаловский","primaryAuthorId":"c577ea96-2a81-102a-9ae1-2dfe723fe7c7","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-pd-public/content/8c3c1916-803a-11e7-8179-0cc47a520474/thumbs/400.webp","publicUrl":"https://bookra.app/books/0k1CVPMc"},{"idCatalog":766049,"shortId":"4TrGYIUx","title":"Гамлет, принц Датский","authorLine":"Уильям Шекспир, Петр Петрович Гнедич","primaryAuthorId":"c577ea96-2a81-102a-9ae1-2dfe723fe7c7","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-pd-public/content/e925d796-803b-11e7-af8e-0cc47a1952f2/thumbs/400.webp","publicUrl":"https://bookra.app/books/4TrGYIUx"},{"idCatalog":46756,"shortId":"1wKz5vUM","title":"Монахиня","authorLine":"Дени Дидро, Дебора Григорьевна Лившиц","primaryAuthorId":"b1401df8-2a93-102a-9ac3-800cba805322","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-litres-public/content/37ba23fd-6a81-102c-a19b-edc40df1930e/thumbs/400.webp","publicUrl":"https://bookra.app/books/1wKz5vUM"},{"idCatalog":788440,"shortId":"0L94UZhC","title":"Доктор Паскаль","authorLine":"Эмиль Золя, Константин Григорьевич Локс","primaryAuthorId":"82d512ee-2a82-102a-9ae1-2dfe723fe7c7","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-pd-public/content/61f13980-8201-4459-bcd1-e04d976a5570/thumbs/400.webp","publicUrl":"https://bookra.app/books/0L94UZhC"},{"idCatalog":11697,"shortId":"2MoUDOAh","title":"Сон в красном тереме. Том 1","authorLine":"Лев Николаевич Меньшиков, Владимир Андреевич Панасюк, Цао Сюэцинь","primaryAuthorId":"4e036549-1455-11e8-a22f-0cc47a5454c6","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-litres-public/content/c9377cb2-c07d-4c18-a638-1db65e2e0cf2/thumbs/400.webp","publicUrl":"https://bookra.app/books/2MoUDOAh"},{"idCatalog":792368,"shortId":"4ft6F5H0","title":"Саламбо","authorLine":"Гюстав Флобер, Николай Максимович Минский","primaryAuthorId":"526ac12b-2a82-102a-9ae1-2dfe723fe7c7","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-pd-public/content/d8927887-c0aa-11e0-9959-47117d41cf4b/thumbs/400.webp","publicUrl":"https://bookra.app/books/4ft6F5H0"}],"similarBooksPagination":{"page":1,"pageSize":12,"totalItems":2333,"totalPages":195,"hasPrev":false,"hasNext":true}},"notFound":false}