Marta

{"page":{"canonicalUrl":"https://bookra.app/books/3TbxmSxF","pageTitle":"Marta (Eliza Orzeszkowa) — полный текст, краткое содержание, анализ и герои","metaDescription":"Полный текст книги «Marta». А также краткое содержание, главные мысли, конфликт, темы, персонажи, цитаты и ответы на вопросы.","headingTitle":"«Marta». Читать бесплатно онлайн","headingSubtitle":"Eliza Orzeszkowa","structuredData":[{"@context":"https://schema.org","@type":"BreadcrumbList","@id":"https://bookra.app/books/3TbxmSxF#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"BookRa","item":"https://bookra.app/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"зарубежная классика","item":"https://bookra.app/genre/5214"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Marta","item":"https://bookra.app/books/3TbxmSxF"}]},{"@context":"https://schema.org","@type":"WebPage","@id":"https://bookra.app/books/3TbxmSxF","url":"https://bookra.app/books/3TbxmSxF","name":"«Marta». Читать бесплатно онлайн","description":"Полный текст книги «Marta». А также краткое содержание, главные мысли, конфликт, темы, персонажи, цитаты и ответы на вопросы.","breadcrumb":{"@id":"https://bookra.app/books/3TbxmSxF#breadcrumb"},"mainEntity":{"@id":"https://bookra.app/books/3TbxmSxF#work"},"primaryImageOfPage":{"@type":"ImageObject","url":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-pd-public/content/5e69a243-aff4-11ea-a162-441ea14f7ef4/thumbs/1200.webp"}},{"@context":"https://schema.org","@type":"Book","@id":"https://bookra.app/books/3TbxmSxF#work","name":"Marta","url":"https://bookra.app/books/3TbxmSxF","description":"Marta stanowi typowy przykład pozytywistycznej powieści tendencyjnej. Zbyt typowy jak na gust dzisiejszy – ze szkodą dla wagi podejmowanej przez Orzeszkową tematyki obecności kobiet na rynku pracy i w życiu społecznym.Oczywiście wiele się zmieniło, odkąd Marta została po raz pierwszy opublikowana w 1873 roku na łamach „Tygodnika Mód i Powieści”. W naszym kręgu kulturowym edukacja dziewczynek nie różni się merytorycznie od tej przeznaczonej dla chłopców: ma służyć im w życiu zawodowym, a nie jedynie w salonie dla uprzyjemnienia spotkań towarzyskich. Kobiety studiują na wyższych uczelniach i mają prawa wyborcze, również bierne. Jeśli do którejś przyczepi się na ulicy znany podrywacz i będzie miał kaprys jej towarzyszyć, nie poderwie to jej reputacji… raczej nie, przynajmniej w większych miejscowościach.Wszystko to są jednak stosunkowo nowe zdobycze cywilizacyjne, uzyskiwane sukcesywnie, przy wtórze komentarzy raz kpiących, innym razem oburzonych. Ciągle jeszcze wizja kobiety jako przywódczyni państwa, szczególnie dużego, światowego mocarstwa, jest rewolucyjna, a dla wielu nie do przyjęcia. Ciągle też za te same kwalifikacje kobiety dostają mniejszą płacę od mężczyzn, a kobieta samodzielnie wychowująca dziecko nie jest traktowana jak głowa rodziny, choć nią jest w istocie. Przede wszystkim jednak silna pozostaje tendencja postrzegania tych czasów, które ukazuje powieść Orzeszkowej, jako czasów idyllicznych, kiedy kobieta pozostawała oddana tylko kręgowi domowych obowiązków, otoczona szarmanckim zainteresowaniem oraz opieką mężczyzn i to jej w zupełności wystarczało, uszczęśliwiało, jako „naturalne” jej położenie.Warto tej idylli przyjrzeć się bliżej, wybaczając autorce przerysowania i perswazyjny ton. Był on potrzebny wówczas, żeby nadać impet ruchowi emancypacyjnemu: dlatego Marta przyniosła Orzeszkowej potężny sukces w kraju i za granicą, uczyniła ją też adresatką listownych zwierzeń, próśb o rady i podziękowań od wielu kobiet z różnych warstw społecznych, w różnym wieku i z różnych stron.","image":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-pd-public/content/5e69a243-aff4-11ea-a162-441ea14f7ef4/thumbs/1200.webp","inLanguage":"pl","genre":["зарубежная классика","зарубежная старинная литература"],"sameAs":["https://litres.ru/book/orzeszkowa-eliza/marta-55843774/"],"author":[{"@type":"Person","@id":"https://bookra.app/author/1d1dfa27-1079-11e7-9b47-0cc47a5203ba#person","name":"Eliza Orzeszkowa","url":"https://bookra.app/author/1d1dfa27-1079-11e7-9b47-0cc47a5203ba"}],"about":[{"@type":"Thing","name":"зарубежная классика"},{"@type":"Thing","name":"зарубежная старинная литература"},{"@type":"Thing","name":"чтение онлайн"},{"@type":"Thing","name":"саммари"},{"@type":"Thing","name":"AI-разбор"},{"@type":"Thing","name":"персонажи"},{"@type":"Thing","name":"цитаты"}],"workExample":{"@type":"Book","@id":"https://bookra.app/books/3TbxmSxF#edition","url":"https://bookra.app/books/3TbxmSxF","bookFormat":"https://schema.org/EBook","inLanguage":"pl","sameAs":["https://litres.ru/book/orzeszkowa-eliza/marta-55843774/"],"isAccessibleForFree":true,"potentialAction":{"@type":"ReadAction","name":"Читать бесплатно онлайн «Marta»","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https://bookra.app/books/3TbxmSxF","actionPlatform":["https://schema.org/DesktopWebPlatform"]},"expectsAcceptanceOf":{"@type":"Offer","category":"nologinrequired"}}}}],"book":{"idCatalog":762887,"shortId":"3TbxmSxF","title":"Marta","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-pd-public/content/5e69a243-aff4-11ea-a162-441ea14f7ef4/thumbs/1200.webp","annotationText":"Marta stanowi typowy przykład pozytywistycznej powieści tendencyjnej. Zbyt typowy jak na gust dzisiejszy – ze szkodą dla wagi podejmowanej przez Orzeszkową tematyki obecności kobiet na rynku pracy i w życiu społecznym.Oczywiście wiele się zmieniło, odkąd Marta została po raz pierwszy opublikowana w 1873 roku na łamach „Tygodnika Mód i Powieści”. W naszym kręgu kulturowym edukacja dziewczynek nie różni się merytorycznie od tej przeznaczonej dla chłopców: ma służyć im w życiu zawodowym, a nie jedynie w salonie dla uprzyjemnienia spotkań towarzyskich. Kobiety studiują na wyższych uczelniach i mają prawa wyborcze, również bierne. Jeśli do którejś przyczepi się na ulicy znany podrywacz i będzie miał kaprys jej towarzyszyć, nie poderwie to jej reputacji… raczej nie, przynajmniej w większych miejscowościach.Wszystko to są jednak stosunkowo nowe zdobycze cywilizacyjne, uzyskiwane sukcesywnie, przy wtórze komentarzy raz kpiących, innym razem oburzonych. Ciągle jeszcze wizja kobiety jako przywódczyni państwa, szczególnie dużego, światowego mocarstwa, jest rewolucyjna, a dla wielu nie do przyjęcia. Ciągle też za te same kwalifikacje kobiety dostają mniejszą płacę od mężczyzn, a kobieta samodzielnie wychowująca dziecko nie jest traktowana jak głowa rodziny, choć nią jest w istocie. Przede wszystkim jednak silna pozostaje tendencja postrzegania tych czasów, które ukazuje powieść Orzeszkowej, jako czasów idyllicznych, kiedy kobieta pozostawała oddana tylko kręgowi domowych obowiązków, otoczona szarmanckim zainteresowaniem oraz opieką mężczyzn i to jej w zupełności wystarczało, uszczęśliwiało, jako „naturalne” jej położenie.Warto tej idylli przyjrzeć się bliżej, wybaczając autorce przerysowania i perswazyjny ton. Był on potrzebny wówczas, żeby nadać impet ruchowi emancypacyjnemu: dlatego Marta przyniosła Orzeszkowej potężny sukces w kraju i za granicą, uczyniła ją też adresatką listownych zwierzeń, próśb o rady i podziękowań od wielu kobiet z różnych warstw społecznych, w różnym wieku i z różnych stron.","catalogType":"PUBLIC_DOMAIN","catalogTypeLabel":"Общественное достояние","authorLine":"Eliza Orzeszkowa","authors":[{"id":"1d1dfa27-1079-11e7-9b47-0cc47a5203ba","displayName":"Eliza Orzeszkowa","protectedUrl":"/author/1d1dfa27-1079-11e7-9b47-0cc47a5203ba","wikipediaUrl":null,"wikidataUrl":null}],"genres":[{"id":5214,"title":"зарубежная классика","token":null,"publicUrl":"https://bookra.app/genre/5214"},{"id":5215,"title":"зарубежная старинная литература","token":null,"publicUrl":"https://bookra.app/genre/5215"}],"keywords":[],"facts":[{"key":"dateWritten","label":"Дата написания","value":"1970-01-01"},{"key":"bookLanguage","label":"Язык книги","value":"pl"},{"key":"adult","label":"Возрастное ограничение","value":"0+"}],"seoSections":[],"authorSummary":null,"hasArtifacts":false,"canReadInApp":true,"readUrl":"https://web.bookra.app/?startapp=r_762887","artifactsUrl":"https://web.bookra.app/?startapp=b_762887","readCtaLabel":"Читать бесплатно","artifactsCtaLabel":"AI-разбор","appReadLinks":{"tg":"https://t.me/bookra_lib_bot/BookRa?startapp=r_762887","vk":"https://vk.com/app54470698#startapp=r_762887","max":"https://max.ru/id7751370047_bot?startapp=r_762887","web":"https://web.bookra.app/?startapp=r_762887"},"appAnalysisLinks":{"tg":"https://t.me/bookra_lib_bot/BookRa?startapp=b_762887","vk":"https://vk.com/app54470698#startapp=b_762887","max":"https://max.ru/id7751370047_bot?startapp=b_762887","web":"https://web.bookra.app/?startapp=b_762887"},"guestReaderUrl":"/books/3TbxmSxF?page=2#reader-content","authorCtaLabel":"Все книги автора","authorProtectedUrl":"/author/1d1dfa27-1079-11e7-9b47-0cc47a5203ba","readersCount":0,"adultLabel":"0+","yearLabel":null,"datePublished":null,"publisherLabel":null,"isbn":null,"oclc":null,"lccn":null,"partnerUrl":null,"accessNote":"Полный текст книги и AI-разбор откроются на защищенных страницах BookRa после входа."},"reader":{"page":2,"totalPages":64,"hasPrev":true,"hasNext":true,"prevPageUrl":"/books/3TbxmSxF#reader-content","nextPageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=3#reader-content","progressLabel":"Страница 2 из 64","sections":[{"id":"content0:31","kind":"paragraph","text":"Po biurku ukazał się na dziedzińcu ładny kralowski fortepian, ale kobieta w żałobie obojętniej już za nim wzrokiem powiodła. Nie była znać wcale artystką, instrument muzyczny najmniej obudzał w niej żalów i wspomnień, za to malutkie mahoniowe łóżeczko, orzucone4 nakryciem z kolorowej włóczki wyrabianym, wyniesione z domu i ustawione na wozie, przykuło do siebie spojrzenie matki, napełniło łzami oczy dziecięcia."},{"id":"content0:32","kind":"paragraph","text":"– Łóżeczko moje, mamo! – zawołała dziewczynka. – Ludzie ci i łóżeczko moje zabierają, i tę kołderkę, którąś mi sama zrobiła! Ja nie chcę, aby oni to zabierali! Odbierz, mamo, od nich łóżeczko moje i kołderkę."},{"id":"content0:33","kind":"paragraph","text":"Za całą odpowiedź kobieta przycisnęła silniej do kolan głowę płaczącego dziecka, oczy jej czarne, piękne, zapadłe nieco, suche były znowu, blade, delikatne usta zwarte i milczące."},{"id":"content0:34","kind":"paragraph","text":"Ładne dziecięce łóżeczko owo było już ostatnim z wyniesionych sprzętów. Otworzono na oścież bramę, wozy naładowane sprzętami wjechały w ładną ulicę, za nimi odeszli tragarze, niosąc na barkach resztę ciężarów, a zza szyb kilku sąsiednich okien poznikały głowy ludzkie, ciekawie dotąd na dziedziniec wyglądające."},{"id":"content0:35","kind":"paragraph","text":"Ze wschodów zstąpiła młoda dziewczyna w okryciu i kapeluszu i stanęła przed kobietą w żałobie."},{"id":"content0:36","kind":"paragraph","text":"– Pani – rzekła – załatwiłam już wszystko… zapłaciłam, komu było potrzeba… oto jest reszta pieniędzy…"},{"id":"content0:37","kind":"paragraph","text":"Mówiąc to młoda dziewczyna podawała kobiecie w żałobie mały zwój asygnat5."},{"id":"content0:38","kind":"paragraph","text":"Kobieta z wolna zwróciła twarz ku niej."},{"id":"content0:39","kind":"paragraph","text":"– Dziękuję ci, Zosiu – rzekła cicho. – Byłaś dla mnie bardzo dobra."},{"id":"content0:40","kind":"paragraph","text":"– Pani to byłaś zawsze dobra dla mnie – zawołała dziewczyna – służyłam u pani cztery lata i nigdzie nie było mi i nie będzie już lepiej jak u pani."},{"id":"content0:41","kind":"paragraph","text":"Rzekłszy to przeciągnęła po oczach zwilżonych łzami rękę, na której znaczne były ślady igły i żelazka, ale kobieta pochwyciła rękę tę zgrubiałą i uścisnęła ją silnie w swych białych, drobnych dłoniach."},{"id":"content0:42","kind":"paragraph","text":"– A teraz, Zosiu – rzekła – bądź zdrowa…"},{"id":"content0:43","kind":"paragraph","text":"– Ja panią odwiozę do nowego mieszkania – zawołała dziewczyna. – Zaraz zawołam dorożki."},{"id":"content0:44","kind":"paragraph","text":"W kwadrans po tej rozmowie dwie kobiety i dziecię wysiadały z dorożki przed jedną z kamienic przy ulicy Piwnej6 stojących."},{"id":"content0:45","kind":"paragraph","text":"Kamienica to była wąska od frontu, ale wysoka, trzypiętrowa, pozór7 miała stary i dość smutny."},{"id":"content0:46","kind":"paragraph","text":"Mała Jancia szeroko otwartymi oczami patrzyła na ściany i okna budowy8."},{"id":"content0:47","kind":"paragraph","text":"– Mamo, czy tu mieszkać będziemy?"},{"id":"content0:48","kind":"paragraph","text":"– Tu, moje dziecko – cichym zawsze głosem odparła kobieta w żałobie i zwróciła się do stojącego w bramie stróża:"},{"id":"content0:49","kind":"paragraph","text":"– Proszę pana o klucz do mieszkania, które dwa dni temu najęłam."},{"id":"content0:50","kind":"paragraph","text":"– A! Na facjatce9 zapewne – odparł stróż i dodał. – Niech pani idzie na górę, otworzę zaraz."},{"id":"content0:51","kind":"paragraph","text":"Z małego kwadratowego podwórka, z dwóch stron otoczonego ślepym murem ceglastej barwy, a z dwóch innych starymi, drewnianymi drwalniami i spichrzami, kobiety i dziecię weszły na wschody10 wąskie, ciemne i brudne. Młoda dziewczyna wzięła dziecię w objęcia i poszła przodem, kobieta w żałobie z wolna postępowała za nią."},{"id":"content0:52","kind":"paragraph","text":"Izba, której drzwi stróż otworzył, była dość obszerna, ale niska i ciemna, jedno niewielkie okienko, otwierające się nad dachem, źle ją oświetlało, sufit, pochylający się z góry na dół w ukośnej linii, zdawał się uciskać ściany, od których wiał wilgotny zapach wapna, jakim świeżo je znać11 pobielono."},{"id":"content0:53","kind":"paragraph","text":"W kącie obok pieca z prostej cegły był tam niewielki komin do gotowania, naprzeciw pod jedną ze ścian stała niewielka szafka, dalej jeszcze łóżko bez poręczy, kanapka podartym perkalem obita, stół na czarny kolor umalowany i kilka żółtych krzesełek ze słomianą siatką, w części porwaną i wklęsłą."},{"id":"content0:54","kind":"paragraph","text":"Kobieta w żałobie zatrzymała się chwilę na progu, obrzuciła izbę powolnym spojrzeniem, po czym, postąpiwszy kilka kroków, opuściła się na kanapkę."},{"id":"content0:55","kind":"paragraph","text":"Dziecię stanęło przy matce i nieruchome, blade wodziło dokoła oczami, w których malowały się zdziwienie i przestrach."},{"id":"content0:56","kind":"paragraph","text":"Młoda dziewczyna odprawiła dorożkarza, który wniósł do izby dwa małe tłomoczki, i krzątać się zaczęła koło uporządkowania rzeczy z tłomoczków wyjętych."},{"id":"content0:57","kind":"paragraph","text":"Nie było ich wiele, porządkowanie więc trwało krótko."},{"id":"content0:58","kind":"paragraph","text":"Dziewczyna, nie zdejmując okrycia i kapelusza, ułożyła w jednym z tłomoczków parę sukienek dziecinnych i troszkę bielizny, drugi wypróżniony usunęła w kąt izby, łóżko zasłała dwoma poduszkami i wełnianą kołdrą, u okna zawiesiła białą firankę, w szafie ustawiła kilka talerzy i garnuszków, dzbanek gliniany do wody, takąż miednicę, mosiężny lichtarz i mały samowarek. Uczyniwszy to wszystko, wzięła jeszcze zza pieca wiązkę drewek i rozpaliła na kominie wesoły ogień."},{"id":"content0:59","kind":"paragraph","text":"– Ot, tak – rzekła, powstając z klęczek i twarz zarumienioną od rozdmuchiwania płomienia zwracając ku nieruchomej kobiecie – rozpaliłam ogień i zaraz tu będzie pani cieplej i widniej. Drzewo na opał – mówiła dalej – znajdzie pani za piecem, będzie tam jego pewnie na jakie dwa tygodnie, suknie i bielizna w tłomoku, naczynia kuchenne i kredensowe w szafie, świeca wprawiona w lichtarz także w szafie."},{"id":"content0:60","kind":"paragraph","text":"Mówiąc to poczciwa sługa zdobywała się widocznie na ton wesoły, ale uśmiech zsuwał się z ust jej, a oczy napływały łzami."},{"id":"content0:61","kind":"paragraph","text":"– A teraz – rzekła ciszej, składając ręce – a teraz, pani moja, trzeba mi już iść!"},{"id":"content0:62","kind":"paragraph","text":"Kobieta w żałobie podniosła głowę."},{"id":"content0:63","kind":"paragraph","text":"– Trzeba ci już iść, Zosiu – powtórzyła – to prawda – dodała, rzucając spojrzenie za okno. – Zmierzchać już zaczyna… będzie ci straszno iść wieczorem przez miasto."},{"id":"content0:64","kind":"paragraph","text":"– O, nie to, droga pani! – zawołała dziewczyna. – Ja dla pani poszłabym w noc najciemniejszą na koniec świata… ale… nowi moi państwo jutro bardzo rano wyjeżdżają z Warszawy i kazali mi przyjść przed zmrokiem. Muszę iść, bo będę im dziś jeszcze potrzebna…"},{"id":"content0:65","kind":"paragraph","text":"Przy ostatnich wyrazach młoda służąca schyliła się i ująwszy białą rękę kobiety chciała podnieść ją do ust. Ale kobieta podniosła się nagle i oba ramiona zarzuciła na szyję dziewczyny. Obie płakały, dziecię rozpłakało się także i obiema rączkami pochwyciło sukienne okrycie służącej."},{"id":"content0:66","kind":"paragraph","text":"– Nie idź, Zosiu! – wołała Jancia. – Nie idź! Tu tak straszno jakoś, tak smutno!"},{"id":"content0:67","kind":"paragraph","text":"Dziewczyna całowała dawną panią swoją w ramiona i w ręce, przyciskała do piersi płaczące dziecię."},{"id":"content0:68","kind":"paragraph","text":"– Muszę, muszę iść! – powtarzała łkając. – Mam biedną matkę i małe siostry, muszę dla nich pracować…"},{"id":"content0:69","kind":"paragraph","text":"Kobieta w żałobie podniosła twarz bladą i wyprostowała wiotką kibić."},{"id":"content0:70","kind":"paragraph","text":"– I ja także, Zosiu, pracować będę – wyrzekła głosem pewniejszym niż ten, którym przemawiała dotąd. – I ja mam dziecię, na które pracować powinnam…"},{"id":"content0:71","kind":"paragraph","text":"– Niech Pan Bóg cię nie opuszcza i błogosławi, dobra, droga pani moja! – zawołała młoda służąca i raz jeszcze ucałowawszy ręce matki i zapłakaną twarzyczkę dziecka, nie oglądając się, wybiegła z izby."}],"toc":[{"id":"content0:0:1","label":"Eliza Orzeszkowa Marta","page":1,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF#reader-content"},{"id":"content0:21:1","label":"*","page":1,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF#reader-content"},{"id":"content0:104:4","label":"*","page":4,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=4#reader-content"},{"id":"content0:129:6","label":"*","page":6,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=6#reader-content"},{"id":"content0:304:12","label":"*","page":12,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=12#reader-content"},{"id":"content0:863:34","label":"*","page":34,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=34#reader-content"},{"id":"content1:37:39","label":"*","page":39,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=39#reader-content"},{"id":"content1:185:44","label":"*","page":44,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=44#reader-content"},{"id":"content1:324:49","label":"*","page":49,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=49#reader-content"},{"id":"content1:400:52","label":"*","page":52,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=52#reader-content"},{"id":"content1:621:58","label":"*","page":58,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=58#reader-content"},{"id":"contentnotes0:0:62","label":"1","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:3:62","label":"2","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:6:62","label":"3","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:9:62","label":"4","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:12:62","label":"5","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:15:62","label":"6","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:18:62","label":"7","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:21:62","label":"8","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:24:62","label":"9","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:27:62","label":"10","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:30:62","label":"11","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:33:62","label":"12","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:36:62","label":"13","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:39:62","label":"14","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:42:62","label":"15","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:45:62","label":"16","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:48:62","label":"17","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:51:62","label":"18","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:54:62","label":"19","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:57:62","label":"20","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:60:62","label":"21","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:63:62","label":"22","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:66:62","label":"23","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:69:62","label":"24","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:72:62","label":"25","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:75:62","label":"26","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:78:62","label":"27","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:81:62","label":"28","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:84:62","label":"29","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:87:62","label":"30","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:90:62","label":"31","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:93:62","label":"32","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:96:62","label":"33","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:99:62","label":"34","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:102:62","label":"35","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:105:62","label":"36","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:108:62","label":"37","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:111:62","label":"38","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:114:62","label":"39","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:117:62","label":"40","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:120:62","label":"41","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:123:62","label":"42","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:126:62","label":"43","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:129:62","label":"44","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:132:62","label":"45","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:135:62","label":"46","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:138:62","label":"47","page":62,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=62#reader-content"},{"id":"contentnotes0:141:63","label":"48","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:144:63","label":"49","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:147:63","label":"50","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:150:63","label":"51","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:153:63","label":"52","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:156:63","label":"53","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:159:63","label":"54","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:162:63","label":"55","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:165:63","label":"56","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:168:63","label":"57","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:171:63","label":"58","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:174:63","label":"59","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:177:63","label":"60","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:180:63","label":"61","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:183:63","label":"62","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:186:63","label":"63","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:189:63","label":"64","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:192:63","label":"65","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:195:63","label":"66","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:198:63","label":"67","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:201:63","label":"68","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:204:63","label":"69","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:207:63","label":"70","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:210:63","label":"71","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:213:63","label":"72","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:216:63","label":"73","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:219:63","label":"74","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:222:63","label":"75","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:225:63","label":"76","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:228:63","label":"77","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:231:63","label":"78","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:234:63","label":"79","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:237:63","label":"80","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:240:63","label":"81","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:243:63","label":"82","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:246:63","label":"83","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:249:63","label":"84","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:252:63","label":"85","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:255:63","label":"86","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:258:63","label":"87","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:261:63","label":"88","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:264:63","label":"89","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:267:63","label":"90","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:270:63","label":"91","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:273:63","label":"92","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:276:63","label":"93","page":63,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=63#reader-content"},{"id":"contentnotes0:279:64","label":"94","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"},{"id":"contentnotes0:282:64","label":"95","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"},{"id":"contentnotes0:285:64","label":"96","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"},{"id":"contentnotes0:288:64","label":"97","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"},{"id":"contentnotes0:291:64","label":"98","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"},{"id":"contentnotes0:294:64","label":"99","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"},{"id":"contentnotes0:297:64","label":"100","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"},{"id":"contentnotes0:300:64","label":"101","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"},{"id":"contentnotes0:303:64","label":"102","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"},{"id":"contentnotes0:306:64","label":"103","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"},{"id":"contentnotes0:309:64","label":"104","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"},{"id":"contentnotes0:312:64","label":"105","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"},{"id":"contentnotes0:315:64","label":"106","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"},{"id":"contentnotes0:318:64","label":"107","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"},{"id":"contentnotes0:321:64","label":"108","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"},{"id":"contentnotes0:324:64","label":"109","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"},{"id":"contentnotes0:327:64","label":"110","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"},{"id":"contentnotes0:330:64","label":"111","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"},{"id":"contentnotes0:333:64","label":"112","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"},{"id":"contentnotes0:336:64","label":"113","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"},{"id":"contentnotes0:339:64","label":"114","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"},{"id":"contentnotes0:342:64","label":"115","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"},{"id":"contentnotes0:345:64","label":"116","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"},{"id":"contentnotes0:348:64","label":"117","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"},{"id":"contentnotes0:351:64","label":"118","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"},{"id":"contentnotes0:354:64","label":"119","page":64,"pageUrl":"/books/3TbxmSxF?page=64#reader-content"}]},"similarBooks":[{"idCatalog":787516,"shortId":"038AHbna","title":"Человек-зверь","authorLine":"Эмиль Золя, В. Ранцова","primaryAuthorId":"82d512ee-2a82-102a-9ae1-2dfe723fe7c7","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-pd-public/content/46378965-70f6-41f4-9510-013fea11211d/thumbs/400.webp","publicUrl":"https://bookra.app/books/038AHbna"},{"idCatalog":7183,"shortId":"4SSnge7p","title":"Фараон","authorLine":"Болеслав Прус, Е. Н. Троповский","primaryAuthorId":"dcbe6513-2a81-102a-9ae1-2dfe723fe7c7","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-litres-public/content/32aeea09-f542-4c48-ba6c-1464e0288595/thumbs/400.webp","publicUrl":"https://bookra.app/books/4SSnge7p"},{"idCatalog":521096,"shortId":"39RurXks","title":"Хагакурэ, или Сокрытое в листве","authorLine":"Цунэтомо Ямамото, Сергей И. Логачев","primaryAuthorId":"292e10ef-2a83-102a-9ae1-2dfe723fe7c7","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-litres-public/content/d2c8ca1b-24e9-11ee-8496-0cc47af30fe4/thumbs/400.webp","publicUrl":"https://bookra.app/books/39RurXks"},{"idCatalog":790354,"shortId":"08oOsnCu","title":"Сон в летнюю ночь","authorLine":"Уильям Шекспир, Николай Михайлович Сатин","primaryAuthorId":"c577ea96-2a81-102a-9ae1-2dfe723fe7c7","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-pd-public/content/9cb6e365-8043-11e7-af8e-0cc47a1952f2/thumbs/400.webp","publicUrl":"https://bookra.app/books/08oOsnCu"},{"idCatalog":788220,"shortId":"0Tjejja2","title":"Нана","authorLine":"Эмиль Золя, Т. Иринова","primaryAuthorId":"82d512ee-2a82-102a-9ae1-2dfe723fe7c7","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-pd-public/content/5a387752-aafd-4f3d-bb91-627dfd767da4/thumbs/400.webp","publicUrl":"https://bookra.app/books/0Tjejja2"},{"idCatalog":577406,"shortId":"0q0GFNSG","title":"Золотой осел","authorLine":"Луций Апулей, Михаил Алексеевич Кузмин","primaryAuthorId":"673278e9-2a98-102a-9ac3-800cba805322","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-litres-public/content/c0602770-11db-11ef-8496-0cc47af30fe4/thumbs/400.webp","publicUrl":"https://bookra.app/books/0q0GFNSG"},{"idCatalog":763844,"shortId":"0k1CVPMc","title":"Ромео и Джульетта","authorLine":"Уильям Шекспир, Дмитрий Лаврентьевич Михаловский","primaryAuthorId":"c577ea96-2a81-102a-9ae1-2dfe723fe7c7","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-pd-public/content/8c3c1916-803a-11e7-8179-0cc47a520474/thumbs/400.webp","publicUrl":"https://bookra.app/books/0k1CVPMc"},{"idCatalog":766049,"shortId":"4TrGYIUx","title":"Гамлет, принц Датский","authorLine":"Уильям Шекспир, Петр Петрович Гнедич","primaryAuthorId":"c577ea96-2a81-102a-9ae1-2dfe723fe7c7","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-pd-public/content/e925d796-803b-11e7-af8e-0cc47a1952f2/thumbs/400.webp","publicUrl":"https://bookra.app/books/4TrGYIUx"},{"idCatalog":46756,"shortId":"1wKz5vUM","title":"Монахиня","authorLine":"Дени Дидро, Дебора Григорьевна Лившиц","primaryAuthorId":"b1401df8-2a93-102a-9ac3-800cba805322","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-litres-public/content/37ba23fd-6a81-102c-a19b-edc40df1930e/thumbs/400.webp","publicUrl":"https://bookra.app/books/1wKz5vUM"},{"idCatalog":788440,"shortId":"0L94UZhC","title":"Доктор Паскаль","authorLine":"Эмиль Золя, Константин Григорьевич Локс","primaryAuthorId":"82d512ee-2a82-102a-9ae1-2dfe723fe7c7","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-pd-public/content/61f13980-8201-4459-bcd1-e04d976a5570/thumbs/400.webp","publicUrl":"https://bookra.app/books/0L94UZhC"},{"idCatalog":11697,"shortId":"2MoUDOAh","title":"Сон в красном тереме. Том 1","authorLine":"Лев Николаевич Меньшиков, Владимир Андреевич Панасюк, Цао Сюэцинь","primaryAuthorId":"4e036549-1455-11e8-a22f-0cc47a5454c6","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-litres-public/content/c9377cb2-c07d-4c18-a638-1db65e2e0cf2/thumbs/400.webp","publicUrl":"https://bookra.app/books/2MoUDOAh"},{"idCatalog":792368,"shortId":"4ft6F5H0","title":"Саламбо","authorLine":"Гюстав Флобер, Николай Максимович Минский","primaryAuthorId":"526ac12b-2a82-102a-9ae1-2dfe723fe7c7","coverUrl":"https://storage.yandexcloud.net/bookra-catalog-pd-public/content/d8927887-c0aa-11e0-9959-47117d41cf4b/thumbs/400.webp","publicUrl":"https://bookra.app/books/4ft6F5H0"}],"similarBooksPagination":{"page":1,"pageSize":12,"totalItems":2333,"totalPages":195,"hasPrev":false,"hasNext":true}},"notFound":false}