Читать бесплатно онлайн

Anielka

Автор Болеслав Прус

personВсе книги автора

Удобнее читать в приложении

Читать в Telegram Читать в MAX Читать в VK Читать в WEB

menu_bookЧитать здесь

AI-разбор доступен после входа

Суть книги, пересказ, главный конфликт, ключевые идеи, вывод, кому полезна, главные темы, персонажи и цитаты можно получить после входа в BookRa.

auto_awesomeПолучить AI-разбор

О книге

Powieść z 1880 roku ukazująca dwór polski i stosunki społeczno-ekonomiczne w zaborze rosyjskim w okresie pouwłaszczeniowym.Nieudolność właściciela majątku – utracjusza, lekkoducha i próżniaka, typowego przedstawiciela swojej klasy – doprowadza do utraty majątku i rozkładu rodziny. Na pierwszym planie powieści nakreślony został przez Prusa portret psychologiczny tytułowej bohaterki, 13-letniej Anielki, która przeżywa głębokie rozczarowanie, obserwując nieprzystawalność oficjalnej etyki środowiska, w którym dorasta, do praktyki życiowej. Przyjęcie punktu widzenia dziecka zaostrza krytykę i ocenę moralną postępowania dorosłych.

Дата написания1970-01-01

Язык книгиpl

Возрастное ограничение0+

Жанры

зарубежная классика зарубежная старинная литература

Читать онлайн

Страница 44 из 45

Gdy zawiadomiono panią baronowę, że chora chce księdza, dama bardzo przestraszyła się. Dostała bicia serca, wysłała dwie depesze do pana Jana, ażeby nie zwłóczył z powrotem, i poczęła wypytywać doktora, czy tak straszna ceremonia nie pogorszy choroby dziecka.

– I… nie! – odparł. – Podobny akt może nawet zbawiennie oddziaływać na jej system nerwowy, jeżeli chora sama sobie życzy.

– A jakiż jest stan jej? Czy rzeczywiście rozpaczliwy? …

Doktór wysoko podniósł brwi.

– Proszę pani, natura ma środki, jakich my nie domyślamy się nawet!

Baronowa wniosła z tych wyrazów, że nie ma już żadnej nadziei, wysłała do pana Jana trzecią depeszę i zamknęła się w swym pokoju.

W pałacu i na folwarku poczęto mówić, że z Anielką jest źle.

W nocy wysłano najpiękniejszy ekwipaż na stacją drogi żelaznej naprzeciw pana Jana. Około dziesiątej rano przyjechał proboszcz.

Zawiadomiono Anielkę i ubrano ją w nową bieliznę. Dziewczynka z zajęciem przypatrywała się swemu kaftanikowi haftowanemu, służbie chodzącej na palcach, łzom ciotki i przerażeniu karbowej. Szczególną jakąś przyjemność sprawiała jej myśl o tym, że wszyscy tak dziś biegają około niej, że ona będzie się spowiadać i że umrze, jakby jaka osoba dorosła!

Ciotka Andzia dostrzegła, że Anielka jest spokojniejsza i wcale nie majaczy.

Doniosła jej więc, że lada chwila przyjedzie ojciec.

– Tak… A to dobrze! – odparła Anielka.

Przed spowiedzią lekarz zbadał jeszcze raz chorą, zmierzył temperaturę i zamyślił się. Następnie kazał jej podawać jak najczęściej stare wino, zamknąć żaluzje, gdyż Anielkę blask raził, i – poszedł na wieś odwiedzić kilku pacjentów. Ciocia Andzia przysunęła fotel do łóżka i oparła dziewczynkę na poduszkach w postawie siedzącej.

– Wie ciocia, że dzisiejszej nocy śniło mi się niebo. Widziałam tam wiele wysp jakby ze złota, na morzu zielonozłotym, ale to tak wydawało się tylko – z daleka. Z bliska niebo wyglądało jak ziemia. Są tam drzewa, trawniki, kwiaty, tych samych kolorów co i u nas, tylko jeszcze piękniejszych. Po jednym ogrodzie chodziła mama, a przed nią biegł Karusek… Jacy byli śliczni oboje! … Wołałam na nich, ale nie słyszeli mnie.

Nareszcie obudziłam się…

– Uspokój się, moje dziecko, zmów paciorek… – prosiła ciotka widząc, że Anielkę zmęczyło to opowiadanie i że rumieńce wystąpiły jej na twarz.

W uchylonych drzwiach ukazał się stary proboszcz w białej komeżce. Anielkę nagły strach ogarnął.

– Czy to już ksiądz przyszedł? – zawołała. – O, jakże się boję! … Dlaczego tu tak ciemno? … Jak tu ciemno! …

– Oczy cię bolały i dlatego doktór kazał przymknąć żaluzje – szeptała ciotka.

– Już mnie nie bolą – przerwała Anielka. – Otwórzcie choć jedno okno. Zdaje mi się, że już jestem na cmentarzu, w tej kaplicy, gdzie leżą dziadek i babcia.

– Otwórzcie okna! – odezwał się proboszcz siadając przy chorej.

Skrzypnęły żaluzje i jasny dzień wlał się do ponurego salonu. Ciotka wyszła zakrywając oczy, ksiądz szeptał po łacinie, a za oknem wtórował mu szelest drzew i świergot ptaków.

– Módl się, moje dziecko… – rzekł proboszcz.

– Jak tam ładnie! … – odezwała się Anielka wskazując na ogród. – Boże mój, Boże! … czy ja kiedy zobaczę dom nasz… mamę moją kochaną? …

Potem zaczęła bić się w piersi i spojrzała na księdza czekając jego pytań.

– Byłaś, moje dziecko, u spowiedzi przed Wielkanocą?

– Tak.

– Dobrze, moje dziecko. Trzeba przynajmniej raz na rok spowiadać się. A na mszy świętej bywałaś każdej niedzieli?

– Nie.

– Więc zapewne modliłaś się w domu?

– Nie zawsze – odparła Anielka spuszczając oczy. – Czasami biegałam po ogrodzie i bawiłam się z Karuskiem.

– Można się bawić w święta, ale zawsze trzeba się choć trochę pomodlić. A paciorek odmawiałaś co dzień rano i wieczór? …

Anielka zamyśliła się.

– Raz, wieczór, nie mówiłam pacierza.

– Z jakiegoż to powodu?

– Siedziałam długo przy mamie i zasnęłam na krześle…

Potem dodała z drżeniem w głosie:

– Wtedy nam się dom spalił… Może to za moje grzechy? – spytała patrząc bojaźliwie na proboszcza.

Spowiednik zakłopotał się.

– Nie jestem pewny, moje dziecko – rzekł – ale zdaje mi się, że nie… Słuchałaś też rodziców, chętnie wypełniałaś ich rozkazy?

– Nie – szepnęła Anielka. – Ojciec nie kazał mi rozmawiać z Gajdą, a ja rozmawiałam…

– Trzeba, moje dziecko, zawsze spełniać wolę rodziców, bo oni nic nie nakazują bez powodu. Po cóżeś rozmawiała z tym człowiekiem? …

– Prosiłam go, żeby córki swej nie bił… Ona taka mała…

– Ach! … Moje dziecko… moje dziecko… To dobrze, żeś prosiła, ale rodziców zawsze słuchać potrzeba… A nie wzywałaś kiedy imienia boskiego nadaremnie? …

– Tak.

– Doprawdy? – rzekł proboszcz. – I z jakiegoż to powodu, moje dziecko…

– Prosiłam Boga, ażeby ojca do nas przysłał! … potem mamę…

– Aha! … Moje dziecko…

Proboszcz dobył fularową chustkę i obtarł nos.

– Czy nic już nie pamiętasz, moje dziecko? …

– Nic…

– Bij się w piersi, moje dziecko, i mów: „Boże, bądź miłościw! …”. A za pokutę zmów jeden pacierz na intencją wszystkich grzeszników.

Odmówił nad nią modlitwę głosem zmienionym i prędko wybiegł z salonu unikając spotkania z ludźmi.

Młody doktór powracał właśnie ze wsi do pałacu, gdy pędem przeleciała obok niego kareta zaprzężona w cztery konie. Lekarza coś tknęło i przyśpieszył kroku.

„To ojciec chorej! – pomyślał. – Żeby choć zaraz nie wpadł do niej, bo mi całą robotę zepsuje”.

I począł biegnąć kłusem.

Ale kareta wyprzedziła go znakomicie. Ledwie stanęła przed gankiem, wyskoczył z niej pan Jan, serdecznie powitał gospodynią domu, która wyszła na jego spotkanie, i zażądał, aby go natychmiast zaprowadzono do córki.

– W tej chwili ksiądz od niej wyszedł! – ostrzegła go baronowa.

Pan Jan zatrząsł się.

– Prowadźcie mnie do niej, niechże chociaż ją zastanę przy życiu… Na mojej drodze stają wciąż trumny i groby! …

Ciotka Andzia pośpieszyła naprzód; za nią pan Jan i baronowa weszli do salonu chorej.

– Jestem już… jestem, moja dziecino! … – zawołał troskliwie ojciec biegnąc do łóżka.

Anielka ucieszyła się, choć nie tak gwałtownie, jak przewidywał lekarz.

– O, jak to dobrze, że tatko już przyjechał… Nam było źle…

Pan Jan ściskał ją i całował.

– Wiem, że było wam źle na tym przeklętym folwarku, który obecnie sprzedałem. Ale zacna baronowa Weiss dowiedziawszy się…

– Weiss? … – spytała Anielka szeroko otwierając oczy. Przyszła jej na myśl mimo woli podsłuchana rozmowa ojca ze Szmulem.

– Tak, jesteście przecież w domu pani Weiss… – odparł zdziwiony pan Jan.

Teraz Anielka zaczęła przypatrywać się ojcu uważniej – i przy kołnierzu czarnego surduta dostrzegła dwie białe tasiemki.

– Co to? … żałoba? … – zapytała drżąc. – Po kim tatko w żałobie? …

Nagle błysnęła jej jakaś myśl.

– Mama nie żyje! … – krzyknęła zasłaniając rękoma oczy i upadła na poduszki.

Ojciec pochylił się nad nią.

– Anielciu! … uspokój się! – mówił. – Anielciu! … Anie… O, Boże…

I ukląkł przy łóżku.

Dziecko leżało blade, bez ruchu.

W tej chwili wbiegł do salonu doktór. Widząc, że ciotka Andzia zanosi się od płaczu, że baronowa zdaje się być bliska zemdlenia, a pan Jan klęczy, odgadnął coś niedobrego. Zbliżył się do Anielki, wziął ją za puls… Posłuchał oddechu… Anielka już nie oddychała.

Страница 44 из 45

Назад 1…43 44 45 Далее